Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Sieradzu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 listopada 2020 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj

Protokolant: sekr. sąd. Justyna Raj

po rozpoznaniu w dniu 8 października 2020 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa M. L. (1) i E. B.

przeciwko J. S.

o zapłatę

zasądza od pozwanej J. S. solidarnie na rzecz powodów M. L. (1) i E. B. kwotę:

a)  50 000,00 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od dnia 28 września 2019 roku do dnia zapłaty,

b)  20 000,00 GBP (dwadzieścia tysięcy funtów szterlingów) z ustawowymi odsetkami od dnia 28 września 2019 roku do dnia zapłaty,

c)  12 808,00 zł (dwanaście tysięcy osiemset osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 109/20

UZASADNIENIE

M. L. (1) i E. B. wnieśli o orzeczenie nakazem zapłaty
w postępowaniu upominawczym, aby J. S. zapłaciła
im solidarnie kwotę 50 000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od 28 września 2019 r. do dnia zapłaty i kwotę 20 000,00 GBP (funtów szterlingów) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 28 września 2019 r.
do dnia zapłaty; a także koszty postępowania sądowego.

Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 26 marca 2020 r. stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty i skierowano sprawę do postępowania zwykłego.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów
na jej rzecz kosztów procesu.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W okresie od 6 maja 2017 r. do 8 sierpnia 2018 r. powodowie dokonali wpłaty na rzecz pozwanej kwoty 62 065,00 zł oraz kwoty 20 000,00 GBP. Powyższe środki miały być przeznaczone na budowę domu jednorodzinnego oraz na zakup niezbędnych do tej budowy materiałów budowlanych oraz wszelkich ewentualnych prac związanych z budową. Strony nie zawierały umowy o roboty budowlane, miała to być przysługa rodzinna, za którą pozwana nie miała otrzymywać żadnego wynagrodzenia, (dowód: zeznania powódki - k. 65 verte ­
- 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:41:07 do 00:58:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 47 verte - 48 i nagraniem rozprawy z 20 sierpnia 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:04:44 do 00:24:11; zeznania powoda - k. 65 verte - 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:34:25 do 00:41:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 48 - 48 verte
i nagraniem rozprawy z 20 sierpnia 2020 r. - płyta - koperta - k. 73, minuta
od 00:24:11 do 00:29:40; potwierdzenia przelewów - k. 9 -13) .

E. B. jest siostrą J. S.. M. L. (1) i E. B. pozostają w konkubinacie od 14 lat i zamieszkują
w Wielkiej Brytanii. Stosunki między powodami a pozwaną układały się dobrze, traktowali się jak rodzina. Powodowie potrzebowali pomocy w budowie domu
na miejscu, tj. w Polsce, o którą to pomoc poprosili pozwaną. Pozwana zobowiązała się pomóc przy wszystkich czynnościach związanych z budową domu, z racji prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, polegającej również na działalności budowlanej domów jednorodzinnych oraz zakupie materiałów budowlanych. Dom miał zostać wybudowany na działce należącej do powódki, (dowód: zeznania powódki - k. 65 verte ­- 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:41:07 do 00:58:07 w związku
z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 47 verte - 48 i nagraniem rozprawy
z 20 sierpnia 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:04:44 do 00:24:11; zeznania powoda - k. 65 verte - 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:34:25 do 00:41:07 w związku
z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 48 - 48 verte i nagraniem rozprawy
z 20 sierpnia 2020 r. - płyta - koperta - k. 73, minuta od 00:24:11 do 00:29:40) .

Kierownikiem budowy miał być ojciec powódki, który w porozumieniu
z pozwaną przygotował dokumentację projektową. Pozwana dokonała zakupy gotowego projektu domu, na który przeznaczyła 2 065,00 zł i który następnie zaadaptował kierownik budowy, zaś pozwana naniosła odpowiednie poprawki, następnie udało się uzyskać pozwolenie na budowę. Budowa domu nie rozpoczęła się z uwagi na problemy z rozgraniczeniem działki, na której dom miał powstać. Termin budowy był kilkukrotnie przesuwany. Powodowie zrezygnowali z budowy domu, (dowód: zeznania powódki - k. 65 verte ­- 66 i nagranie rozprawy
z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:41:07 do 00:58:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 47 verte - 48 i nagraniem rozprawy z 20 sierpnia 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:04:44
do 00:24:11; zeznania powoda - k. 65 verte - 66 i nagranie rozprawy
z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k 73, minuta od 00:34:25 do 00:41:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 48 - 48 verte i nagraniem rozprawy z 20 sierpnia 2020 r. - płyta - koperta - k. 73, minuta od 00:24:11
do 00:29:40; częściowo zeznania pozwanej - k. 66 i nagranie rozprawy
z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k. 73, minuta od 00:58:07 do 01:00:25 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 64 verte - 65 i nagraniem rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k. 73, minuta od 00:04:12 do 00:16:53; częściowo zeznania świadka T. S. - k. 64 verte - 65 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płytka - koperta - k. 73, minuta od 00:16:53 do 00:32:21) .

Powodowie wielokrotnie prosili pozwaną o zwrot wpłaconych na jej konto pieniędzy. Pozwana za każdym razem zwlekała i uzasadniała opóźnienie brakiem pieniędzy. W prowadzonych rozmowach pozwana niejednokrotnie zobowiązywała się do zwrotu na rzecz powódki całej kwoty dochodzonej pozwem. W dniu
13 września 2019 r. powodowie wezwali pozwaną do zapłaty tej kwoty w terminie 3 dni. Wezwanie został odebrane 24 września 2019 r., (dowód: zeznania powódki - k. 65 verte ­- 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta
- k 73, minuta od 00:41:07 do 00:58:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 47 verte - 48 i nagraniem rozprawy z 20 sierpnia 2020 r.
- płyta - koperta - k 73, minuta od 00:04:44 do 00:24:11; zeznania powoda
- k. 65 verte - 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta
- k 73, minuta od 00:34:25 do 00:41:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 48 - 48 verte i nagraniem rozprawy z 20 sierpnia 2020 r.
- płyta - koperta - k. 73, minuta od 00:24:11 do 00:29:40; częściowo zeznania pozwanej - k. 66 i nagranie rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta
- k. 73, minuta od 00:58:07 do 01:00:25 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 64 verte - 65 i nagraniem rozprawy z 8 października 2020 r. - płyta - koperta - k. 73, minuta od 00:04:12 do 00:16:53; częściowo zeznania świadka T. S. - k. 64 verte - 65 i nagranie rozprawy
z 8 października 2020 r. - płytka - koperta - k. 73, minuta od 00:16:53
do 00:32:21wezwanie do zapłaty - k. 15; płyta CD - k. 54; stenogram - k. 58
- 62) .

Pozwana dokonała na rzecz powodów zwrotu kwoty 10 000,00 zł, (dowód: bezsporne; potwierdzenie przelewu - k.24) .

M. L. (2) i E. B. zawarli umowę, w której ustalili, że kwota przeznaczona na budowę domu będzie im należna w sposób solidarny, (dowód: umowa - k. 40) .

Powyższy stan faktyczny w dużej mierze jest niesporny, gdyż został oparty na niekwestionowanym przez strony nieosobowym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o zeznania powodów oraz w części
w oparciu o zeznania pozwanej i świadka, które uznał za wiarygodne, jasne, rzetelne i korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym.

Sąd nie dał wiary pozwanej w zakresie, w jakim twierdziła ona, że między stronami doszło do zawarcia jakiejkolwiek umowy, a w szczególności, aby doszło do zawarcia umowy o roboty budowlane oraz że poniosła straty w związku
z zakupieniem materiałów budowlanych oraz rozpoczęciem budowy. Twierdzenie te pozostają gołosłowne, zaś strona nie przedstawiła na nie żadnego dowodu, poza tym jej twierdzenia są sprzeczne z jasnymi w tej części zeznaniami strony powodowej oraz sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, tym bardziej, że przeczą jej wcześniejszym twierdzeniom dotyczącym zwrotu całej dochodzonej pozwem kwoty. W tej części Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka, gdyż są one stronnicze, gdyż świadek jest mężem pozwanej, a więc jest zainteresowanym tym, b zeznawać na jej korzyść.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na uwzględnienie w całości.

Poszukując podstawy prawnej wywiedzionego przez powodów żądania należało poddać pod analizę, w świetle ustalonego stanu faktycznego, treść art. 405 k.c., z którego brzmienia wynika, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Bezpodstawne wzbogacenie to odrębne zdarzenie prawne kreujące stosunek zobowiązaniowy, a polega ono na uzyskaniu korzyści majątkowej przez jedna osobę kosztem drugiej.

Zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia może powstać
na skutek różnych zdarzeń. Zdarzenia te mogą być zależne lub nie od woli człowieka i mogą powstać w wyniku działania wzbogaconego, ale wbrew jego woli, z jego dobrą lub złą wiarą. Bezpodstawne wzbogacenie może również powstać w wyniku działania zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody, (patrz: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 1998 r., II CKN 58/98, Lex nr 55389, z dnia 6 grudnia 2005 r., I CK 220/05, Lex nr 172188 i z 22 listopada 2006 r., V CSK 298/06, Lex nr 391791).

Dla powstania roszczenia kondykcyjnego wzbogacenie musi nastąpić kosztem innej osoby - zubożonego, a uzyskana przez wzbogaconego korzyść musi mieć charakter majątkowy. Wzbogacenie musi nastąpić bez podstawy prawnej. Jest tak wówczas, gdy u jej podstaw nie leży ani czynność prawna, ani przepis ustawy, ani orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna, (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 1998 r., II CKN 18/98, Lex nr 479355). Ponadto wzbogacenie i zubożenie musi być wynikiem tego samego zdarzenia, (patrz: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 grudnia 1968 roku, I CR 448/68, Lex nr 6331 i z dnia 22 listopada 2006 roku, V CSK 189/06, Lex nr 391791).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że pozwana została bezpodstawnie wzbogacona kwotą zasądzoną w pkt a i b wyroku, gdyż otrzymała
od powodów pieniądze z przeznaczeniem na zakup materiałów i budowę domu, do czego ostatecznie nie doszło. Skoro więc pozwana otrzymała pieniądze, stanowiące własność powodów, to tym samym doszło do zrealizowania wszystkich przesłanek powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Doszło do wzbogacenia pozwanej i zubożenia powodów, zaś pozwana uzyskała korzyść kosztem powodów, otrzymując pieniądze, do których ostatecznie nie była uprawniona. Pozwana była świadoma tego, że została bezpodstawnie wzbogacona, ponieważ okoliczności tej na żadnym etapie sprawy w zasadzie
nie negowała i dokonała częściowego zwrotu żądanej na etapie przedsądowym kwoty w wysokości 10 000, 00 zł oraz wielokrotnie zobowiązywała się do oddania pozostałej części.

W rozpoznawanej sprawie strona powodowa w swoich zeznaniach przedstawiła okoliczności przekazania pozwanej dochodzonej pozwem kwoty oraz stosowne potwierdzenia przelewów. Wysokość dochodzonych kwot nie była kwestionowana przez pozwaną. Istotnym pozostaje także fakt, iż pozwana zobowiązała się do zwrotu całych kwot dochodzonym pozwem, co wynika z jej zeznań, załączonych do akt sprawy wiadomości między pozwaną i powódką, stenogramu z tej rozmowy, zeznań świadka oraz częściowej wpłaty dokonanej przez pozwaną na rzecz powodów.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie
dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć też trzeba, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron
i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających
do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.),
a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne. Zaprzeczenie dokonane przez stronę procesową powoduje, że istotne
dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nieudowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony,
na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać
się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie.

Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że powodowie udowodnili, że doszło do przekazania pozwanej kwot wskazanych w treści pozwu, a następnie niespłacenia należności w terminie.

Strona pozwana podnosiła, iż między stronami doszło do zawarcia umowy o roboty budowlane oraz że poniosła w związku z tym koszty na zakup potrzebnych materiałów i dokonała czynności formalnych potrzebnych do rozpoczęcia budowy, jednakże na tę okoliczność nie przedstawiła żadnych dowodów.

Już tylko na marginesie można wspomnieć, że zgodnie z treścią art. 648
§ 1 k.c. umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem. Przepis zastrzega zatem dla tej umowy formę pisemną ad probationem - dla celów dowodowych. Zaś przepis art. 74 § 1 k.c. stanowi, iż zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek,
że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności, (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2013 r., V CSK 362/12, L.; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 9 kwietnia 2013 r., I ACa 239/13, L.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 22 stycznia 2016 r., I ACa 974/15, L.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 21 marca 2017 r., I ACa 739/16, L.).

Przekładając powyższe na grunt powyższej sprawy należy wskazać,
iż nawet gdyby uznać, iż pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy,
to nie można posiłkować się w tym zakresie dowodem z zeznań świadków oraz przesłuchania stron. Tymczasem wątek ten pojawia się tylko i wyłącznie
w zeznaniach strony powodowej, które z przyczyn wskazanych powyżej nie mogą stanowić podstawy dla ustalenia faktu zawarcia umowy o roboty budowlane.

W dalszej kolejności można wskazać, iż zebrany materiał dowodowy
nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż pomiędzy stronami zostało ustalone wynagrodzenie dla strony pozwanej. Strona pozwana nie udowodniła
w żaden sposób, aby doszło do ustalenia wynagrodzenia, o którym wyłącznie
ona wspomina oraz aby poniosła jakiekolwiek inne koszty, które nie zostały przyznane przez powodów, związane z rozpoczęciem robót. Co więcej, pozwana nie wskazała in concreto jakie straty ma na myśli, zaś kwestia ta pojawiła
się dopiero na etapie jej przesłuchania na rozprawie, nie była zaś wspominana wcześniej w żadnych rozmowach czy też korespondencji prowadzonej
z powodami.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd ustalił, iż między stronami doszło
do ustaleń w zakresie budowy domu, które miały stanowić tylko formę nieodpłatnej przysługi rodzinnej, za którą strona pozwana nie miała uzyskać jakiegokolwiek wynagrodzenia. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt a i b wyroku,
na podstawie art. 405 k.c.

Solidarne zasądzenie na rzecz powodów kwoty dochodzonej pozwem jest uzasadnione łączącą strony umowy, która została dołączona do pozwu.
We wspomnianej umowie trony ustaliły, iż wszelkie rozliczenia z tytułu budowy domu jednorodzinnego będą rozliczane między nimi solidarnie. Zgodnie
zaś z treścią art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. O solidarnym charakterze zobowiązania decyduje zatem okoliczność formalna w postaci nadania mu takiej właściwości przez przepis prawa lub czynność prawną (patrz: K. Zawada, w: K. Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 1, 2018, s. 1250; A. Herbet, w: M. Habdas, M. Fras, Komentarz KC, t. 3, 2018, s. 133; W. Dubis, w: E. Gniewek, P. Machnikowski, Komentarz KC, 2017, s. 715; A. Raczyński, w: M. Gutowski, Komentarz KC, t. 1, 2016, s. 1354).

O odsetkach określonych w pkt a i b wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c., gdyż w wezwaniu do zapłaty zakreślono trzydniowy termin do zapłaty. Wezwanie to zostało odebrane przez pozwaną 24 września 2019 r., zaś termin spłaty upłynął w dniu 27 września 2019 r. Roszczenie jest więc wymagalne
od dnia następnego, tj. od 28 września 2019 r.

O kosztach procesu należnych powodom Sąd orzekł, jak w pkt c wyroku,
na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., gdyż powodowie wygrali sprawę w całości
i dlatego należał się im zwrot kosztów procesu w wysokości 12 808,00 zł, w tym 7 391,00 zł tytułem opłaty stosunkowej, 5 400,00 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego, ustalonych na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.