Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Sieradzu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 lutego 2020 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Powalska

Protokolant: sekr. sąd. Joanna Wołczyńska - Kalus

po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2020 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.

przeciwko J. G. i M. G.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. na rzecz pozwanych J. G. i M. G. 15.388 ( piętnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt osiem ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 114/18

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 3 kwietnia 2018 r. ( data wpływu ) skierowanym przeciwko J. G. i M. G. powód Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. dochodził uznania bezskuteczności wobec niego następujących czynności dokonanych pomiędzy B. G. i J. G.:

1.  umowy darowizny zawartej w dniu 11 lutego 2015 r. Rep. A. (...) przed notariuszem L. M. w Kancelarii Notarialnej w O. obejmującej nieruchomość położoną w P. o łącznej powierzchni 0,4707 ha, składającą się z działek oznaczonych w ewidencji numerami (...), dla której Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) oraz prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną numerem (...), o powierzchni 0,3633 ha, położonej w miejscowości Z., objętej księgą wieczystą Sądu Rejonowego w Oleśnicy KW nr (...),

2.  umowy darowizny zawartej w dniu 11 lutego 2015 r. , Rep. (...) przed tym samym notariuszem , której przedmiotem było spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w W. na Osiedlu (...), o powierzchni 59,98 m w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, dla którego nie ma prowadzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów,

3.  umowy darowizny zawartej w dniu 23 kwietnia 2015 r. , Rep. (...) przed zastępcą notariusza J. S. w Kancelarii Notarialnej w O. obejmującej nieruchomość o powierzchni 3,77 ha, położoną w W. i C., składającą się z działek o numerach : (...) (...), (...) dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu prowadzi księgę wieczystą (...), nieruchomość położoną w D. o powierzchni 0,3081 ha, stanowiącą działkę oznaczoną numerem (...) i objętą księgą wieczystą S.R. w W. (...), nieruchomość położoną w D. o powierzchni 0,8408 ha, składającą się z działek oznaczonych nr (...), objętą księgą wieczystą SR w Wieluniu KW nr (...),

4.  umowy darowizny zawartej w dniu 3 marca 2016 r. przed zastępcą notariusza J. S. Rep. A. nr (...) obejmującej nieruchomość położoną w W. o powierzchni 0,41 ha, stanowiącą działkę o nr (...), objętą księgą wieczystą SR w Wieluniu KW nr (...), nieruchomość położoną w W. o powierzchni 0,3884 ha, stanowiącą działkę o nr (...) i objętą księgą wieczystą SR w Wieluniu KW nr (...)

5.  umowy darowizny zawartej w dniu 14 marca 2016 r. przed notariuszem L. M. w Kancelarii Notarialnej w O. Rep. (...), której przedmiotem była nieruchomość położona w M. o powierzchni 1,6335 ha, stanowiąca działkę oznaczoną nr (...) i objęta księgą wieczystą SR w Wieluniu (...).

Ponadto powód dochodził uznania bezskuteczności czynności prawnych dokonanych pomiędzy B. G. a M. G. w postaci:

1.  umowy darowizny zawartej w dniu 5 listopada 2015 r. przed zastępcą notariusza J. S. za nr Rep. (...) , której przedmiotem było prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o powierzchni 0,1127 ha, stanowiącej działkę oznaczoną nr (...), dla której w SR w Wieluniu prowadzona jest księga wieczysta (...), prawo własności nieruchomości położonej w W. stanowiącej działkę oznaczona nr (...) o powierzchni 0,0931 ha, objętej księgą wieczystą SR w Wieluniu KW (...), prawo własności nieruchomości położonej w W. o powierzchni 0,1949 ha, stanowiącej działkę o nr (...), objętej księgą wieczystą SR w Wieluniu (...),

2.  umowy darowizny zawartej w dniu 8 marca 2016 r. za nr Rep.(...) przed zastępcą notariusza J. S., której przedmiotem było prawo własności nieruchomości położonej w W. o powierzchni 2,2365 ha, składającej się z działek oznaczonych numerami (...), dla której w SR w Wieluniu prowadzona jest księga wieczysta (...), prawo własności nieruchomości położonej w C., stanowiącej działkę oznaczoną numerem (...), o powierzchni 3,07 ha, objętej księgą wieczystą SR w Wieluniu (...);

wszystkich wyżej wymienionych czynności w celu ochrony wierzytelności należnych od B. G. Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. z tytułu podatku od towarów i usług:

1.  za okres od stycznia do marca 2011 r. , stwierdzonych decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 4 sierpnia 2016 roku nr (...) oraz tytułami wykonawczymi z dnia 4.10.2016 r. o nr (...) (...) (...).2016, (...) (...) (...).2016, (...) (...) (...).2016,

2.  za okres od stycznia do grudnia 2010 r. , stwierdzonych decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 lutego 2017 r. , Nr (...): (...)-17- (...), (...)-PT3. (...) (...). (...) oraz tytułami wykonawczymi z dnia 1 marca 2018 r. o nr : (...) - (...) (...) (...) - (...).(...), (...) - (...) (...), których łączna wartość na dzień 12 marca 2018 r. wraz z należnościami ubocznymi wynosiła 9.421.504,40 złotych .

Wnosił o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

W odniesieniu do argumentacji podniesionej w treści pozwu pozwani działający przez swojego pełnomocnika, wnosząc o oddalenie powództwa, wywodzili, iż wierzytelność, której ochrony domaga się powód w tym postępowaniu nie istniała w dacie dokonywania spornych czynności , bowiem dłużniczka dokonała rozliczeń z tytułu podatku VAT za okresy styczeń – grudzień 2010 r. i styczeń – marzec 2011 r. , zgodnie z prawem podatkowym, co zostało potwierdzone wynikami kontroli podatkowej w okresie od 12 do 24 lutego 2012 r. , która nie stwierdziła większych nieprawidłowości skutkujących powstaniem obowiązku podatkowego. Zatem żądanie pozwu należałoby rozważać jedynie w kategoriach normy z art. 530 k.c.. Niezależnie zaś od tego faktyczną przyczyną rozporządzenia składnikami majątku nieruchomego przez dłużniczkę były względy rodzinne, w tym trudna sytuacja zdrowotna najmłodszego syna B. G. i związana z tym jej decyzja o przekazaniu prowadzenia całej działalności gospodarczej dwojgu pozostałych pełnoletnich dzieci – pozwanych w sprawie, a nie chęć pokrzywdzenia wierzyciela. Oboje pozwani wnosili o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny :

B. G. od 5 kwietnia 2001 r. prowadziła działalność gospodarczą na zasadzie wpisu do ewidencji w przedmiocie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu pod firmą (...). Jej przedsiębiorstwo zajmowało się obrotem złomem stalowym i złomem metali kolorowych oraz innych surowców wtórnych. Z tego tytułu rozliczała ze Skarbem Państwa podatek od towarów i usług ( dowód: wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej k. 89, bezsporne).

W dniach 14 – 24 lutego 2012 r. z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. przeprowadzono kontrolę w zakresie ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji dokonanych przez B. G. na rzecz (...) Spółka z o.o. w W. za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. , która nie wykazała większych nieprawidłowości, które nie zostałyby usunięte ( dowód: kopia protokołu k. 405-419).

Następnie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał postanowienie z dnia 4 czerwca 2014 r. nr (...) oraz postanowienie z dnia 10 grudnia 2014 r. nr (...) , inicjujące kolejne postępowanie kontrolne w zakresie deklarowanych podstaw opodatkowania oraz nieprawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. Postępowania te trwały ponad dwa lata. Po ich zakończeniu organ kontroli skarbowej wydał decyzję nr (...) z dnia 23 sierpnia 2016 r. określając kontrolowanemu przedsiębiorcy zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. w łącznej kwocie 3.750.533 złote. W dniu 4 sierpnia 2016 r. zaś Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał decyzję o nr (...), w której określił przedsiębiorstwu (...) zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2011 r. w kwocie 1.819.755 złotych. Decyzjom tym jako nieostatecznym Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. nadał rygor natychmiastowej wykonalności i skierowano należności nimi objęte do egzekucji w oparciu o wystawione w konsekwencji tego postępowania tytuły wykonawcze oznaczone : (...) (...) (...).2016, (...) (...) (...).2016, (...) (...) (...).2016, (...) - (...) (...), (...) - (...) (...) (...) - (...).(...)

Określona przez organy podatkowe suma zobowiązań B. G. , wynikająca z przedmiotowych decyzji wynosiła na dzień 13 marca 2018 r. 9.421.504,40 złote.

Wskutek odwołania B. G. od powyższych decyzji do Izby Skarbowej w Ł., Dyrektor tegoż organu w dniu 6 lutego 2017 r. wydał decyzję oznaczoną nr (...); (...)-17- (...)-PT3. (...) (...). (...), mocą której uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora (...) z dnia 23 sierpnia 2016 r. jedynie w części obejmującej nałożone zobowiązania podatkowe za lipiec i sierpień 2010 r., a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. W dniu 7 lutego 2017 r. zapadła kolejna decyzja wynikająca z odwołania B. G. , mocą której Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w całości w mocy decyzję Dyrektora (...) z dnia 4 sierpnia 2016 r. dotyczącą zobowiązania podatkowego za miesiące styczeń – marzec 2011 r. W konsekwencji firma (...) wniosła na powyższe decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., który w dniu 11 października 2017 r. wydał dwa wyroki w sprawach : o sygnaturze akt I (...) oraz oznaczonej sygnaturą I (...), mocą których oddalił obie skargi od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. umorzył postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych (...) (...) (...).2016, (...)-SW.522. (...).2016, (...)-SW.522. (...).2016, zaś w dniu 16 marca 2018 r. wydano postanowienie o umorzeniu egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuły: (...) - (...) (...) (...) - (...).723.654.2018, (...) - (...) (...) z uwagi na bezskuteczność ( dowód: decyzje k. 23-31, k. 33-42, 49-63, 64-76 postanowienie k. 43-44, 45-48, tytuły wykonawcze k. 78-86, zestawienie k. 87, postanowienia k. 172-174).

Od powyższych orzeczeń (...) wniósł skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 12 grudnia 2019 r. w sprawie I (...) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w przedmiocie skargi kasacyjnej B. G. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 11.10.2017 r. ( (...) (...)) w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 7 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń , luty, marzec 2011 r. , na mocy którego uchylił zaskarżony wyrok w całości, uchylając także decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 7 lutego 2017 r. W tym samym dniu zapadł wyrok w sprawie I (...) Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie skargi kasacyjnej B. G. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 11.10.2017 r. ( (...) ) wobec skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. , mocą którego uchylono w całości wyrok WSA w Łodzi i uchylono poprzedzającą go decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. ( dowód: skargi kasacyjne k. 435-463, wyroki i uzasadnienie pisemne w kopiach k. 592-593, 604-610).

B. G. ma troje dzieci, w tym J. G. i M. G.. U najmłodszego syna H. w latach 2014 – 2015 zdiagnozowano podejrzenie zespołu (...).

J. G. prowadzi własną działalność gospodarczą pod firmą (...) począwszy od 21 stycznia 2016 r., a M. G. od 20 grudnia 2012 r. jako (...) ( dowód: kopia dokumentacji medycznej k. 399-402, wypisy z (...) k. 464-465).

W dniu 11 lutego 2015 r. B. G. zawarła ze swoją córką J. G. umowę darowizny Rep. (...) przed notariuszem L. M. w Kancelarii Notarialnej w O. obejmującą nieruchomość położoną w P. o łącznej powierzchni 0,4707 ha, składającej się z działek oznaczonych w ewidencji numerami (...), dla której Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) oraz prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną numerem (...), o powierzchni 0,3633 ha, położonej w miejscowości Z., objętej księgą wieczystą Sądu Rejonowego w Oleśnicy KW nr (...).W tym samym dniu B. G. darowała swojej córce J. G. aktem notarialnym Rep. A. (...) przed tym samym notariuszem spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w W. na Osiedlu (...), o powierzchni 59,98 m w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, dla którego nie ma prowadzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Następnie pomiędzy tymi samymi stronami doszło do umowy darowizny w dniu 23 kwietnia 2015 r. , Rep. (...) przed zastępcą notariusza J. S. w Kancelarii Notarialnej w O. obejmującą nieruchomość o powierzchni 3,77 ha, położoną w W. i C., składającą się z działek o numerach : (...) (...),(...) dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu prowadzi księgę wieczystą (...), nieruchomość położoną w D. o powierzchni 0,3081 ha, stanowiącą działkę oznaczoną numerem (...) i objętą księgą wieczystą S.R. w W. (...), nieruchomość położoną w D. o powierzchni 0,8408 ha, składającą się z działek oznaczonych nr (...), objętą księgą wieczystą SR w Wieluniu KW nr (...).

W dniu 5 listopada 2015 r. B. G. darowała swojemu synowi M. G. przed zastępcą notariusza J. S. za nr Rep. (...)prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o powierzchni 0,1127 ha, stanowiącej działkę oznaczoną nr (...), dla której w SR w Wieluniu prowadzona jest księga wieczysta (...), prawo własności nieruchomości położonej w W. stanowiącej działkę oznaczoną nr (...) o powierzchni 0,0931 ha, objętej księgą wieczystą SR w Wieluniu KW (...), prawo własności nieruchomości położonej w W. o powierzchni 0,1949 ha, stanowiącej działkę o nr (...), objętej księgą wieczystą SR w Wieluniu (...). Pomiędzy tymi samymi stronami doszło następnie do umowy darowizny zawartej w dniu 8 marca 2016 r. za nr (...)przed zastępcą notariusza J. S., której przedmiotem było prawo własności nieruchomości położonej w W. o powierzchni 2,2365 ha, składającej się z działek oznaczonych numerami (...), dla której w SR w Wieluniu prowadzona jest księga wieczysta (...), prawo własności nieruchomości położonej w C., stanowiącej działkę oznaczoną numerem (...), o powierzchni 3,07 ha, objętej księgą wieczystą SR w Wieluniu (...). Ponadto w dniu 3 marca 2016 r. przed zastępcą notariusza J. S. B. G. aktem notarialnym darowizny przekazała J. G. za Rep. (...) prawo własności nieruchomości położonej w W. o powierzchni 0,41 ha, stanowiącą działkę o nr (...), objętą księgą wieczystą SR w Wieluniu KW nr (...) oraz nieruchomości położonej w W. o powierzchni 0,3884 ha, stanowiącą działkę o nr (...) i objętą księgą wieczystą SR w Wieluniu KW nr (...). W dniu 14 marca 2016 r. doszło do umowy darowizny przed notariuszem L. M. w Kancelarii Notarialnej w O. Rep.(...)także pomiędzy B. G. a J. G., której przedmiotem była nieruchomość położona w M. o powierzchni 1,6335 ha, stanowiąca działkę oznaczoną nr (...) i objęta księgą wieczystą SR w Wieluniu (...) ( dowód : kopia wypisów aktów notarialnych i odpisów z ksiąg wieczystych k. 91-170 ).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił wyłącznie na podstawie dokumentów załączonych wprawdzie w kopiach ale, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron. Zważywszy na podstawy oceny skargi pauliańskiej wynikające z przedstawionych dokumentów, zbędnym było przeprowadzanie dalszego postępowania dowodowego z osobowych źródeł dowodowych.

Sąd zważył, co następuje :

Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie .

Podstawę roszczenia w niniejszej sprawie wobec pozwanych J. G. i M. G. stanowi, wedle wskazania powoda przepis art. 527 § 1 k.c. i następne. Zgodnie z jego treścią gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Wierzytelność osoby występującej z żądaniem z art. 527 k.c. musi istnieć najpóźniej w chwili zamknięcia rozprawy, choć nie musi ona być ściśle określona co do wysokości. Musi jednak być zaskarżalna, wymagalna i dotyczyć ma wierzytelności pieniężnych.

Podstawową przesłanką skuteczności zaskarżenia czynności dłużnika jest to, aby spowodowała ona pokrzywdzenie wierzyciela, które polega na tym, że jego wierzytelność nie może być zrealizowana i zrealizowanie jej w przyszłości jest również wątpliwe oraz to, iż dłużnik właśnie z taką świadomością pokrzywdzenia wierzycieli działał, czyli zdawał sobie sprawę z tego, że jego czynność prawna może spowodować niemożliwość uzyskania zaspokojenia przez jego wierzycieli. Nie jest natomiast konieczny zamiar pokrzywdzenia wierzyciela i zła wiara dłużnika. Wystarczy uznanie, że dłużnik przewidywał pokrzywdzenie w granicach ewentualności. Nadto istotne jest także, że pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać nie według chwili dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, lecz według chwili jej zaskarżenia tj. wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności prawnej. Przepis art. 527 § 2k.c. wiąże bowiem pokrzywdzenie wierzyciela z rzeczywistą niewypłacalnością dłużnika, która musi istnieć w chwili wystąpienia ze skargą pauliańską, jak i w chwili orzekania przez sąd o żądaniu wierzyciela uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną - art. 316 § 1 k.p.c. – ( por. wyrok S.N. z dnia 27 lutego 2009 r. V CSK 309/08 , LEX nr 603191, wyrok S.N. z dnia 19 lutego 2010r. , IV CSK 303/09, LEX nr 852580).

Ciężar udowodnienia niewypłacalności dłużnika spoczywa przy tym na wierzycielu. Faktu tego może dowodzić wszelkimi środkami dowodowymi, ale w praktyce podstawową rolę odgrywa postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności. Jednakże do postanowienia tego w ramach procesu ze skargi pauliańskiej nie należy przywiązywać kapitalnego znaczenia. Sąd w tej sprawie akceptuje pogląd, zgodnie z którym bezskuteczność egzekucji nie mogłaby być przesłanką skuteczności akcji pauliańskiej choćby z tego powodu, że jej celem nie jest samo pozbawienie skuteczności prawnej zaskarżonej czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, lecz właśnie umożliwienie wierzycielowi prowadzenia skutecznej egzekucji z majątku dłużnika w celu zaspokojenia swojego roszczenia. Skarga pauliańska nie ma więc charakteru wtórnego w stosunku do postepowania egzekucyjnego, ale – z zasady – go wyprzedza ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2014 r., I ACa 566/14 , Lex nr 1500792 ) . Na wierzycielu spoczywa także ciężar udowodnienia tego, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia.

W przedmiotowej sprawie powodowy Skarb Państwa domagał się ochrony w trybie skargi pauliańskiej dla wierzytelności , której źródłem były zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług nałożone na B. G.. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku roszczeń publicznoprawnych, a za takie trzeba uważać roszczenia podatkowe skarga pauliańska jest dopuszczalna ze względu na analogię między wierzytelnością cywilną i publicznoprawną. Jednakże z punktu widzenia istoty skargi pauliańskiej, która dotyczy udzielenia ochrony wierzycielowi poprzez niejako umożliwienie mu przez sąd realizacji jego prawa niezależnie od czynności podejmowanych przez dłużnika, tym większe znaczenie ma ocena czy wskazywana w pozwie wierzytelność spełnia wymogi kwalifikujące do udzielenia takiej ochrony na gruncie podstawy prawnej podawanej przez powoda. Tym istotniejsze jest to w przedmiotowej sprawie, gdzie powodowy Skarb Państwa domaga się ochrony właśnie wierzytelności z tytułu zobowiązań publicznoprawnych. Nie budzi wątpliwości, że tego typu wierzytelności powstają z mocy prawa poprzez zaistnienie zdarzeń, z którymi przepisy prawa podatkowego wiążą ich powstanie. Wydane zaś przez organy podatkowe decyzje stwierdzają jedynie okoliczność powstania takich należności. Istotne jest w tym kontekście, że sąd cywilny rozpoznający powództwo ze skargi pauliańskiej nie jest uprawniony do oceny ich istnienia czyli badania wydanych decyzji w kontekście ich merytorycznej zasadności. Do tego bowiem służy droga sądowego postępowania administracyjnego. Tym niemniej skargi pauliańskie wniesione dla ochrony wierzytelności podatkowych nie kierują się innymi zasadami i nie mają innych podstaw prawnych, które winien badać sąd cywilny, a zatem także co do rygorów wykazania przesłanek ochrony , jakiej żąda powód, w tym przypadku Skarb Państwa. W ramach tychże zasad leży również ta aby uwzględniając powództwo na podstawie art. 527 k.c. sąd winien określić wierzytelność zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Orzecznictwo wskazuje na pogląd, który sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, a zgodnie z którym „instytucja skargi pauliańskiej znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy wierzytelność przysługująca pokrzywdzonemu wierzycielowi względem określonego dłużnika jest realna i skonkretyzowana, idzie bowiem o to, aby ochrony w następstwie wyroku uwzględniającego powództwo nie doznawały wszelkie bliżej nieoznaczone prawa powoda , a jedynie konkretna wierzytelność wynikająca z określonego stosunku prawnego, stanowiąca przedmiot żądanej , a tym samym przedmiot rozstrzygnięcia sądowego” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2015 r. , V CSK 305/14, Lex nr 1677141 ).

W tym kontekście zatem, mimo odmienności w zakresie oceny wierzytelności o charakterze publicznoprawnym, sąd cywilny w ramach procesu ze skargi pauliańskiej musi dokonać oceny całokształtu okoliczności sprawy, w tym także co do tego czy nie ma wątpliwości w zakresie istnienia wierzytelności , której ochrony domaga się powód. O ile bowiem dokumenty w postaci decyzji wymierzającej podatek w tym przypadku od towarów i usług, mają znaczenie jedynie deklaratywne, to podlegają jednak takiej samej ocenie jak inne środki dowodowe, z których strony korzystają w ramach procesu cywilnego, a skoro sąd cywilny nie ma możliwości zweryfikowania ich pod względem merytorycznym, to musi opierać się na takiej ocenie dokonywanej w ramach sądowego postepowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie zaś , o ile w początkowej fazie procesu, istnienie wierzytelności, dla ochrony której wniesiono powództwo pauliańskie, nie wzbudzało wątpliwości, o tyle zasadnicze wątpliwości pojawiły się na końcowym jego etapie. Wierzytelność Skarbu Państwa dotyczyła należności z tytułu podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2010 r. i od stycznia do marca 2011 r. Została stwierdzona w dwóch decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. : nr (...) z dnia 23 sierpnia 2016 r. określającej kontrolowanemu przedsiębiorcy – B. G. zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. w łącznej kwocie 3.750.533 złote oraz z dnia 4 sierpnia 2016 r. o nr (...), określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2011 r. w kwocie 1.819.755 złotych. Z okolicznością powstania zobowiązania podatkowego w takim wymiarze od początku nie zgadzała się dłużniczka- B. G.. Obie te decyzje były prawie w całości utrzymywane następnie w mocy przez kolejne organy, do których podatnik wnosił odwołania, włącznie z potwierdzeniem ich prawidłowości w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 11 października 2017 r. w sprawach : o sygnaturze akt I SA/Łd 446/17 oraz oznaczonej sygnaturą I SA/Łd 447/17.

Jednakże w dniu 12 grudnia 2019 r. w sprawie I (...) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w przedmiocie skargi kasacyjnej B. G. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 11.10.2017 r. ( (...) (...)w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 7 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń , luty, marzec 2011 r. , na mocy którego uchylił zaskarżony wyrok w całości, uchylając także decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 7 lutego 2017 r.

W tym samym dniu zapadł wyrok w sprawie I (...) Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie skargi kasacyjnej B. G. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 11.10.2017 r. (...)) wobec skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. , mocą którego uchylono w całości wyrok WSA w Łodzi i uchylono poprzedzającą go decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł..

Zatem w świetle takich orzeczeń nie można uznać, że nie zachodzą żadne wątpliwości co do tego, czy wierzytelności stwierdzane w kolejno zaskarżanych decyzjach organów podatkowych istnieją, a zatem należna jest im ochrona w ramach skargi pauliańskiej. Jest to także bardzo istotne w kontekście znaczenia wyroku uwzględniającego przedmiotowe powództwo, który w istocie „otwiera” drogę wierzycielowi do skierowania egzekucji do majątku, którym potencjalny dłużnik już rozporządził, a zatem stanowi on aktualnie przedmiot prawa własności osób trzecich.

Skoro zatem nie można w kontekście wyniku postępowania administracyjnego uznać z powyższych względów istnienia podstaw do oceny zasadności skargi pauliańskiej na gruncie art. 527 k.c. , należałoby zgodzić się z argumentacją pozwanych co do możliwości oceny powództwa jedynie na gruncie przesłanek z art. 530 k.c., który każe stosować przesłanki oceny skargi pauliańskiej także do wierzytelności przyszłych. „Przyszły wierzyciel” w rozumieniu art. 530 k.c. to taki, którego wierzytelność nie istniała jeszcze w sensie prawnym w chwili podejmowania przez dłużnika czynności prawnej krzywdzącej wierzyciela ( por. wyrok Sądu najwyższego z dnia 28 listopada 2014 r., I CSK 33/14, Lex nr 161288).

Orzecznictwo precyzuje w tej mierze także wzajemną korelację obu tych norm, wskazując, iż porównanie konstrukcji art. 527 § 1 k.c. i art. 530 k.c. prowadzi do wniosku, że ustawodawca zapewnia silniejszą ochronę wierzycielowi, który zawarł umowę z wypłacalnym kontrahentem, który następnie – już po powstaniu zobowiązania – wskutek przedsiębranych przez siebie działań lub zaniechań stał się niewypłacalny. Art. 527 § 1 k.c. wymaga bowiem wykazania przez powoda, że dłużnik miał świadomość pokrzywdzenia aktualnych wierzycieli, zaś osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć z uwzględnieniem ułatwień wynikających z art. 527 §3 i art. 528 k.c. ( domniemania prawne). Wykładnia art. 530 k.c. prowadzi natomiast do wniosku, że niezbędne jest udowodnienie nie tylko faktu, iż zawierając kwestionowaną czynność prawną dłużnik liczył się z tym, że w związku ze swoją działalnością może mieć w przyszłości wierzycieli, ale niezbędne jest udowodnienie , że przez tę konkretną czynność miał zamiar pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, a więc, że celem czynności było spowodowanie stanu niewypłacalności dłużnika i uniemożliwienie uzyskania zaspokojenia przez przyszłych wierzycieli. Wyraźne rozróżnienie przez ustawodawcę przesłanek podmiotowych w postaci świadomości dłużnika pokrzywdzenia aktualnych wierzycieli ( art. 527 k.c. ) i zamiaru dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli przyszłych ( art. 530k.c. ) prowadzi do wniosku, że ustawodawca wymaga dla uwzględnienia skargi na podstawie art. 530 k.c. wykazania przez powoda celowego dążenia dłużnika do pokrzywdzenia wierzycieli przyszłych, nie wystarcza tylko świadomość ich pokrzywdzenia. Przyszły wierzyciel może uzyskać ochronę jedynie w razie takiego działania dłużnika, które jest rozmyślnym dążeniem do uwolnienia się od spełnienia zobowiązania, którego powstanie w przyszłości jest realne. To rozróżnienie przesłanek odpowiedzialności dłużnika spowodowane jest faktem, że osoba, która chce nawiązać stosunki zobowiązaniowe z innym podmiotem ma możliwość zbadania stanu majątkowego swego przyszłego partnera handlowego, ma możliwość sprawdzenia czy nie dokonał on czynności uszczuplającej jego aktywa; może bez trudu uchronić się przed pokrzywdzeniem nie wchodząc w stosunki zobowiązaniowe z podmiotem, którego stan majątkowy nie daje gwarancji zaspokojenia ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2017 r., II CSK 11/17, Lex nr 2415928).

Na gruncie przedmiotowej sprawy trzeba wskazać, że B. G. rozpoczęła czynności rozporządzające jej majątkiem na rzecz pozwanych w lutym 2015 r. Działalność gospodarczą, na gruncie której wedle twierdzeń powoda, doszło do powstania zaległości z tytułu podatku VAT za cały rok 2010 i miesiące styczeń – marzec 2011 r. , prowadziła od 2001 r. i aż do czasu objętego kwestionowanymi przez nią decyzjami nie miała zaległości podatkowych z tytułu tego podatku. Ponadto jeśli idzie o zasadniczy okres objęty decyzją wymiarową ( styczeń – grudzień 2010r.), była w jej firmie przeprowadzona dodatkowa kontrola dniach 14 – 24 lutego 2012 r. z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w zakresie ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji dokonanych przez B. G. na rzecz (...) Spółka z o.o. w W. za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. , która nie wykazała większych nieprawidłowości. Zatem po zakończeniu tych czynności organów podatkowych, dłużniczka miała uzasadnione okolicznościami prawo do pozostawania w poczuciu, iż prawidłowo rozliczyła swoje zobowiązania za ów okres z organami podatkowymi i nie ma w tej mierze niespełnionych zobowiązań. Rację ma strona pozwana podnosząc, iż dawało to dłużniczce podstawy do wnioskowania o prawidłowości dokonywanych rozliczeń w tym obszarze działalności w okresie bezpośrednio następującym, czyli styczeń- marzec 2011 r. Zatem skoro aż do wydania decyzji Dyrektora (...) w Ł. ( w dniu 4 sierpnia 2016 r. i 23 sierpnia 2016 r. ) B. G. nie miała podstaw do pozostawania w przekonaniu, że ma długi podatkowe wobec Skarbu Państwa, dokonując czynności rozporządzenia swoim majątkiem poczynając od lutego 2015 r. nie mogła mieć zamiaru ich dokonywania w celu pokrzywdzenia przyszłego wierzyciela.

Wiarygodne dla sądu w tych okolicznościach są także twierdzenia pozwanych, dokumentowane medycznie o problemach zdrowotnych najmłodszego syna B. H. , diagnozowanych w tym właśnie czasie. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, iż od połowy 2014 r do września 2015 r. trwał proces diagnostyczny, w trakcie którego postawiono u niego podejrzenie zespołu (...). Uwiarygadnia to okoliczności i przyczyny, dla których dłużniczka chcąc poświecić się opiece nad niepełnoletnim wówczas synem H. , zdecydowała o stopniowym wycofywaniu się z prowadzonej od wielu lat działalności gospodarczej i przejęciu jej przez dwoje starszych , aktywnych już gospodarczo dzieci – M. i J. – pozwanych w sprawie. Taka okoliczność również wyłącza możliwość przypisania dłużniczce zamiaru rozporządzania majątkiem w celu pokrzywdzenia przyszłego wierzyciela. Sąd orzekający w tej sprawie podziela w tym względzie w pełni pogląd zawarty w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2014 r., w sprawie I ACa 1573/13, Lex nr 1504403, zgodnie z którym przyszły wierzyciel może uzyskać ochronę jedynie w razie takiego działania dłużnika, które jest rozmyślnym dążeniem do zwolnienia się od spełnienia zobowiązania, którego powstanie w przyszłości jest realne. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi pauliańskiej wówczas gdy dokonywana czynność ma racjonalne uzasadnienie, a skutek krzywdzący jest jedynie jej dodatkowym efektem.

Z tych powodów powództwo podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy, w skład których wchodzi koszt zastępstwa adwokackiego pozwanych w jednej stawce minimalnej – 15.000 zł w oparciu o treść § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia22.10.2015 r. – w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. poz. 1800 ze zm. oraz wydatki poniesione przez adwokata w postaci kosztów dojazdu na kolejne trzy rozprawy w kwocie po 123,60 zł za jedną, w łącznej wysokości 371 złotych oraz opłata od pełnomocnictwa 17 złotych.