Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Sieradzu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 sierpnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSO Barbara Bojakowska

SSO Joanna Składowska

SSO Katarzyna Powalska

Protokolant : Elwira Kosieniak

po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. w V.

na rozprawie

sprawy z powództwa C. L. i V. Z.

przeciwko (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w (...)

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 października 2012r. sygnatura akt I C (...)/12

I.  zmienia zaskarżony wyrok w całości poprzez nadanie mu następującej treści :

1.  zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w (...) na rzecz powódki C. L. kwotę 14.667,88 ( czternaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt siedem 88/100 ) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 15 października 2012 roku do dnia zapłaty oraz na rzecz powoda V. Z. kwotę 26.433,34 ( dwadzieścia sześć tysięcy czterysta trzydzieści trzy 34/100 ) złote z ustawowymi odsetkami od dnia 15 października 2012 roku do dnia zapłaty;

2.  oddala powództwo w pozostałej części;

3.  nakazuje pobrać od pozwanego (...) – Spółka Akcyjna z siedzibą w (...) na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 2.055 ( dwa tysiące pięćdziesiąt pięć ) złotych tytułem częściowej opłaty od pozwu oraz kwotę 276 ( dwieście siedemdziesiąt sześć ) złotych jako częściowy zwrot wydatków;

II.  oddala apelację w pozostałym zakresie;

III.  znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego;

IV.  nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 2067,16 ( dwa tysiące sześćdziesiąt siedem 16/100 ) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych przed sądem drugiej instancji;

V.  nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu z zasądzonego roszczenia od powódki C. L. i od powoda V. Z. kwoty po (...),58 ( jeden tysiąc trzydzieści trzy 58/100 ) złote od każdego z nich tytułem poniesionych wydatków przed sądem drugiej instancji;

VI.  przyznaje adwokat C. A. prowadzącej Kancelarię (...) w D. kwotę (...) ( cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem ) złotych w tym podatek VAT w stawce 23% tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu, którą nakazuje wypłacić ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu.

Sygn. akt I Ca 92/13

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 października 2012 r., wydanym w spawie z powództwa C. L. i V. Z. przeciwko (...), Spółce Akcyjnej z siedzibą w X. (...) o zapłatę, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwotę 188.604 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15 października 2012 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd nakazał również pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 18.860,40 zł tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której powodowie zostali zwolnieni oraz kwotę 2.510,90 zł tytułem zwrotu wydatków w sprawie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po następujących ustaleniach i wnioskach:

Od 1995 r. nieruchomość, stanowiąca działkę nr (...), położona w miejscowości P., gm. H.. należała do V. Z.. W 1997 r. przekazał on powódce C. L. udział w ½ części prawa własności gruntu, a w 2008 r. dokonano zniesienia współwłasności nieruchomości. Aktualnie powodowie są właścicielami działek wydzielonych z nieruchomości nr (...). V. Z. jest właścicielem działek nr: (...), a C. L. - 281/2 oraz 281/4.

Nad powierzchnią nieruchomości przeprowadzone zostały linie wysokiego napięcia 220 kV, które są podtrzymywane przez stalowy słup zajmujący pow. 9,13 m ². Napowietrzna linia energetyczna zajmuje powierzchnię 1200 m ². Na nieruchomości strony powodowej znajduje się również linia 15 kV. Słup energetyczny usytuowany jest częściowo na działkach nr (...), natomiast przewody linii energetycznej przebiegają nad działkami nr (...) nr (...). Słup energetyczny wraz z przewodami stanowi część linii elektroenergetycznej K. – F. o mocy 220 kV. Działka oznaczona numerem (...) w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego położona była na terenach przeznaczonych pod szeroko rozumiane usługi oraz produkcję, a obie strefy mogą być zabudowywane w sposób niezależny. Po podziale tej nieruchomości działka oznaczona jako (...) ma powierzchnię 300 m i stanowią ja użytki rolne, działka (...) jest droga dojazdową, oznaczona numerem (...) także składa się z użytków rolnych, podobnie jak 281/4.

W świetle ustalonego stanu faktycznego, mając na uwadze treść art. 143 k.c., Sąd Rejonowy uznał, iż w sprawie nastąpiła ingerencja w sferę własności powodów uzasadniająca odpowiedzialność strony pozwanej. Mając na uwadze opinię biegłej C. K., Sąd ustalił kwotę odszkodowania w wysokości po 3.143,40 zł miesięcznie, uznając że jest ona adekwatna do sposobu dokonanego przez pozwanego naruszenia prawa własności, przyjmując za biegłą stawkę w wysokości 2,60 zł za 1 m ² gruntu. Przy wycenie odszkodowania należnego stronie powodowej nie uwzględniono linii 15 kV. Zdaniem Sądu a guo istniejąca linia napowietrzna zajmuje powierzchnię 1200 m ² ( po 15 metrów z każdej strony linii na długości 80 metrów ), zaś słup zajmuje powierzchnię 9,13 m ^2. . To zaś daje strefę zajętą o wielkości (...). Przy tym Sąd Rejonowy położył nacisk na prawidłowość ustalenia wartości 1 metra kwadratowego przy uwzględnieniu lokalizacji, dostępności, kształtu i wielkości działki, możliwości alternatywnego wykorzystania, uzbrojenia i dostępu do drogi publicznej i przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Na podstawie art. 230 k.c. w zw. z art. 352 k.c. w zw. z art. 225 k.c. i art. 224 § 2 k.c. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz każdego z powodów kwotę po 188.604 zł (3.134,40 x 120 miesięcy za okres od 28 października 2002 r. do 28 października 2012 r.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się pozwany wnosząc apelację, którą zaskarżył wyrok w zakresie punktu 1 i 3. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1)  art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów przez Sąd I instancji przez uznanie, że opinia biegłej wyjaśnia wszystkie wątpliwości zgłoszone przez pozwanego i przyjęcie, że ustalone przez biegłą wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest prawidłowe, podczas gdy biegła nie ustosunkowała się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez pozwanego w piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2012 r. do opinii biegłej sądowej z uwagi na obszerność zgłoszonych przez pozwanego zarzutów, ich rozwinięcie zostało zawarte w uzasadnieniu apelacji;

2)  art. 232 k.p.c. przez uznanie przez Sąd I instancji za udowodnione, że zlokalizowana na nieruchomości powodów linia elektroenergetyczna należąca do pozwanego ogranicza ich w korzystaniu z nieruchomości, podczas gdy nie zostało to wykazane i udowodnione w toku sprawy;

3)  art. 231 k.p.c. przez błędne uznanie za ustalony fakt, iż powodowie nie mogą korzystać z całego pasa gruntu nad którym, przebiega linia elektroenergetyczna, chociaż wniosek taki nie daje się wyprowadzić z innych ustalonych faktów, co miało wpływ na wynik postępowania;

4)  art. 321 k.p.c. przez orzeczenie ponad żądanie powodów i zasądzenie odsetek od całej zasądzonej kwoty, podczas gdy powodowie żądali zasądzenia odsetek jedynie od kwoty 48.000 zł;

5)  art. 232 k.p.c. w zw. z art. 234 k.p.c. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż powodowie udowodnili złą wiarę pozwanego, podczas gdy powodowie nie przedstawili skutecznych dowodów na obalenie domniemania prawnego istnienia dobrej wiary;

6)  art. 156 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez ustalenie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powodów na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego.

Przy takich zarzutach, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powódka C. L. wniosła o jej oddalenie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego zasługuje na uwzględnienie, jednak zarzuty w niej podniesione nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku.

Wprawdzie zgodzić należy się z Sądem Rejonowym w zakresie w jakim uznał roszczenie powodów za słuszne co do zasady, to jednak niewątpliwie ustalona przez niego wysokość kwoty zasądzonej na rzecz strony powodowej z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości została znacznie zawyżona. Przede wszystkim nie jest pewne jaki charakter ma roszczenie zasądzone przez Sąd Rejonowy, bowiem w treści pisemnego uzasadnienia Sąd a guo używa zamiennie określenia wynagrodzenie i odszkodowanie. Tymczasem wytoczone w sprawie powództwo od początku dotyczyło wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przysługujące właścicielowi wobec posiadacza samoistnego ( art. 224 § 2 i art. 225 k.c. ) lub wobec posiadacza zależnego ( art. 230 k.c. ) należy do tzw. roszczeń uzupełniających roszczenie właściciela o wydanie rzeczy, czyli, innymi słowy, do roszczeń uzupełniających roszczenie windykacyjne.

W myśl przepisu art. 224 § 2 k.c. od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba, że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył. Sytuację samoistnego posiadacza w złej wierze reguluje zaś przepis art. 225 k.c., zgodnie, z którym obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba, że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego. Stałe korzystanie z instalacji oraz nieruchomości wiąże się z ograniczeniem prawa własności nieruchomości i pociąga za sobą konieczność stałego uregulowania tego stanu w postaci zawarcia umowy, np. użyczenia bądź ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na rzecz właściciela linii energetycznych. Podstawą powstania roszczeń uzupełniających, przysługujących właścicielowi rzeczy przeciwko jej posiadaczowi jest brak istnienia po stronie tego ostatniego tytułu prawnego do korzystania z rzeczy. Jeżeli posiadacz jest przekonany, że posiada rzecz zgodnie z przysługującym mu prawem, a przekonanie to jest usprawiedliwione okolicznościami, przypisać można mu dobrą wiarę.

Sąd Rejonowy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie kwestii tych w ogóle nie rozważył, jedynie wskazując na podstawę uwzględnienia roszczeń powodów w postaci art. 230 k.c. w związku z art. 352 k.c. i art. 225 k.c. oraz art. 224 § 2 k.c. Nie wyjaśnił także metody, wedle której ustalił wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powodów. Wprawdzie przeprowadził dowód z opinii biegłej w tym względzie, który jednak nie mógł stanowić podstawy wydanego rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się ze skarżącym, że opinia ta, pomimo jej uzupełnienia nie wyjaśniła wszystkich powstałych w sprawie wątpliwości. Przede wszystkim biegła nie wskazała czy występuje i na czym polega ograniczenie powodów w zakresie korzystania z nieruchomości. Określiła jedynie obszar oddziaływania pola elektromagnetycznego generowanego przez linie wysokiego napięcia. Powodowie nie dowiedli sposobu i zakresu ograniczeń w zakresie korzystania z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.

Uwzględniając powyższe rozważania pierwszorzędne znaczenie zyskuje rozstrzygnięcie czy niekwestionowane przez strony posiadanie nieruchomości powodów przez pozwany zakład energetyczny, ma oparcie w tytule prawnym do korzystania z rzeczy, co wyłącza omawiane roszczenie uzupełniające, czy też pozwany jest posiadaczem w złej wierze bądź zrównanym z nim posiadaczem, który dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa, zobowiązanym do zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. W niniejszej sprawie strona pozwana jest posiadaczem rzeczy w złej wierze, nie legitymującym się tytułem prawnym do korzystania z gruntu, na zasadzie odesłania z art. 225 k.c. zatem winna zapłacić wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od 28 października 2002 r.

Zasadnie pozwany podniósł, że wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powodów ustalono na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego. Z art. 156 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2014.518) wynika, że operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Dla potrzeb niniejszej sprawy operat sporządzono w dniu 10 października 2011 r., a wyrok został wydany w dniu 15 października 2012 r. zatem po upływie 5 dni od utraty ważności.

Niezależnie jednak od poniesionych zarzutów, w ocenie Sądu Okręgowego, zastosowana przez biegłą C. K. metoda wyliczenia należnego powodom wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości jest niewłaściwa. Biegła ustaliła stawkę czynszu netto w podejściu porównawczym na podstawie realnego czynszu najmu w obiektach porównywalnych. Porównując nieruchomości będące przedmiotem postępowania do innych nieruchomości kierowała się podobieństwem ze względu na przebieg linii elektroenergetycznych. Z art. 4 pkt. 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity) (Dz.U.2014.518 j.t.) wynika, że nieruchomość podobną stanowi nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Sam fakt przebiegu linii energetycznych nie może zatem stanowić o podobieństwie. Nie może to być jedyny aspekt dokonania oceny w tym względzie. Przedmiotowe nieruchomości powinny zatem zostać porównane z nieruchomościami podobnymi z uwagi na powyżej wymienione kategorie. Indywidualizowany w konkretnej sprawie sposób obliczenia wynagrodzenia powinien uwzględniać po stronie właściciela: charakter nieruchomości - położenie, rodzaj, rozmiar, kształt - jej społeczno - gospodarcze przeznaczenie ujęte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a w ich braku właściwości terenu i sposób korzystania z nieruchomości sąsiednich, utratę pożytków, zakres ograniczenia w prawie rozporządzania, swobodnego decydowania o przeznaczeniu nieruchomości, zagospodarowania jej, zakres i sposób ingerencji przedsiębiorcy oraz pozbawienia władztwa nad nią, sposób przebiegu urządzeń, trwałość i nieodwracalność obciążenia w dłuższej perspektywie oraz uciążliwość ustanowionego prawa (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 lutego 2013 r., IV CSK 440/12, lex nr (...)). Sąd oparł się o obliczoną przez biegłą stawkę czynszu za 1 m ² gruntu i odniósł ją do każdej z działek, ustalając jedynie zajętą powierzchnię. Otrzymaną kwotę 37.721 zł pomnożył przez liczbę lat, za które należne jest wynagrodzenie ( w okresie nie objętym przedawnieniem), a następnie podzielił w równym stopniu pomiędzy powodów. Sąd a guo nie zauważył ,że nieruchomości V. Z. i C. L. różnią się między sobą choćby powierzchnią, kształtem, sposobem przeznaczenia i wykorzystania, ale przede wszystkim, że od 2008 roku kiedy doszło pomiędzy powodami do zniesienia współwłasności, każdemu z nich przysługuje prawo własności innego areału gruntu i jedynie działka o (...) nadal pozostaje we współwłasności udziałowej po ½. Zresztą tej ostatniej okoliczności Sąd Rejonowy nie zauważył, przyjmując oświadczenie powódki, że prawo własności tej działki przysługuje jej.

Wszystko to powoduje, że Sąd Okręgowy na podstawie 382 k.p.c., w granicach zarzutów podniesionych w apelacji, uznał za uzasadnione uzupełnienie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Zachodziła w sprawie potrzeba sporządzenia kolejnej opinii biegłego w celu ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu przedmiotowego przy przyjęciu metody, która wynika z utrwalonej już w tym względzie judykatury.

Oszacowania wartości przedmiotowego wynagrodzenia należało zatem dokonać sposobem pośrednim zakładającym, że stawki czynszu dzierżawy gruntów nieobciążonych infrastrukturą przesyłową są uzależnione od wartości rynkowej gruntów w stanie przed lokalizacją urządzeń. Jednocześnie należy mieć na względzie, że powodowie nie zostali całkowicie pozbawieni możliwości korzystania z nieruchomości, które są gruntami niezabudowanymi. Przyjęto więc, że wysokość współczynnika współkorzystania z gruntu stanowi w sprawie 0,5 z uwagi na to, że zarówno właściciel korzysta w sposób ciągły z terenu, jak i przedsiębiorstwo przesyłowe. Podkreślić należy, że posiadanie służebności przesyłu uregulowanej w art. 305 ¹ k.c., do której nawiązuje przedmiotowe roszczenie, także nie pozbawia zupełnie faktycznego władztwa właściciela nad nieruchomością obciążoną. Dlatego ustalając wysokość wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości nie należy bazować wyłącznie na informacjach dotyczących cen rynkowych właściwych dla najmu lub dzierżawy gruntu, ponieważ wynajmujący lub wydzierżawiający zostają pozbawieni fizycznego władztwa nad rzeczą. W ramach obiektywnych kryteriów można natomiast zastosować odpowiednie ceny rynkowe za korzystanie z nieruchomości w zakresie służebności, których wysokość powinna uwzględniać stopień ingerencji w treść prawa własności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 444/09, LEX nr 578038). Korzystający bezumownie z rzeczy ma obowiązek uiścić właścicielowi nieruchomości taką – co do zasady – kwotę, jaką musiałby zapłacić, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie. Wysokość wynagrodzenia powinna odpowiadać stawkom za korzystanie z rzeczy określonego rodzaju, biorąc pod uwagę ceny występujące na rynku (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1984 r., III CZP 20/84 OSNC 1984/12/209). Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości zawiera w sobie zapłatę za jej zużycie, będące efektem normalnego korzystania z urządzeń przesyłowych i nie rekompensuje utraconego zysku (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2011 r., III CZP 43/11, OSNC 2012/2/18, LEX nr 898222). Powinno być ono proporcjonalne do stopnia ingerencji posiadacza w treść prawa własności powoda, uwzględniając wartość nieruchomości i w takim kontekście oceniać spodziewane korzyści z uszczuplenia prawa własności. Wysokość wynagrodzenia nie powinna przy tym rażąco przekraczać wartości zajętej nieruchomości. Tymczasem trzeba zauważyć, że cały grunt przedmiotowy, na którym posadowione są urządzenia przesyłowe pozwanego ma łącznie powierzchnię 1,8269 ha i nie ma na nim żadnych zabudowań. Jest obecnie wykorzystywany rolniczo. Biorąc pod uwagę wysokość zasądzonego przez Sąd pierwszej instancji wynagrodzenia, kwota ta przewyższa wartość prawa własności całej nieruchomości i choćby dlatego nie może być uznana za adekwatną do zakresu ingerencji pozwanego w prawo własności powodów.

Nie mogły, przy takim założeniu, zostać uwzględnione wnioski powódki o uzupełnienie opinii biegłego w celu ustalenia różnicy wartości nieruchomości bez urządzeń przesyłowych i po ich posadowieniu w kontekście ujęcia w wysokości wynagrodzenia utraconych korzyści. Cytowane wyżej zasady ustalania wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie wprawdzie zawierają w sobie także element utraconego zysku ale w nawiązaniu do istoty tego świadczenia które ma być zbliżone do wynagrodzenia, jakie właściciel uzyskiwałby, gdyby posiadanie było zgodne z prawem. Dlatego też w ramach owych utraconych korzyści mogą w grę wchodzić takie elementy, które dotyczą leżących po stronie właściciela możliwości oddania w sposób zgodny z prawem nieruchomości w posiadanie innego podmiotu i uzyskanie w ten sposób wyższego świadczenia. W niniejszej sprawie brak jakichkolwiek twierdzeń aby okoliczność taka mogła mieć miejsce. Nie można także zgodzić się z twierdzeniami strony powodowej, która na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji określiła charakter dochodzonego roszczenia jako odszkodowania w ramach odpowiedzialności deliktowej, gdyż jest to niewątpliwie niedopuszczalne rozszerzenie powództwa ( art. 383 k.p.c. ), skoro pozew od momentu jego wniesienia dotyczył wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut pozwanego pod adresem opinii biegłego T. I. co do zakresu przyjętej szerokości tzw. pasa transmisyjnego. Gołosłownym twierdzeniem pozwanego zakładu energetycznego pozostaje, że korzysta on w związku z przebiegiem linii energetycznej z nieruchomości powodów jedynie w wymiarze po 25 metrów od osi linii przesyłowej. W materiale dowodowym całej sprawy brak jakichkolwiek w tym względzie dowodów. Nie ma także innych podstaw do ustalenia stopnia natężenia pola elektromagnetycznego i strefy oddziaływania poza zasadą przyjętą w treści § 13 uchwały nr XLV/393/10 Rady Gminy H. z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie geodezyjnym P. – wschód w Gminie H.. Ta zaś wskazuje na ustalenie maksymalnej strefy bezpieczeństwa szerokości 70 m, ( po 35 m w poziomie , licząc od osi przebiegu linii).

W pozwie dochodzono zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres 10 lat przed wytoczeniem powództwa. Wysokość wynagrodzenia obliczono za okres od 28 października 2002 r. dla każdej z działek osobno, tj. za czas, w którym dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu. W okresie od 2002 r. do 17 grudnia 2008 r. działka nr (...) stanowiła przedmiot współwłasności powodów w równych udziałach. Łączne wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przedmiotowej w tym okresie ustalono na kwotę 17.161,46 zł, stąd też kwota należna dla każdego z powodów za ten okres stanowi 8.580,73 złotych. Wskutek zniesienia współwłasności wyodrębniono następnie działki o (...) 281/(...) i 281/4. V. Z. jest właścicielem (...) nr(...), a C. L. - 281/4. Działka nr (...) jest nadal przedmiotem współwłasności powodów w udziałach po ½, co wynika z wpisu w księdze (...), wbrew twierdzeniom powódki. Wysokość wynagrodzenia za okres od 17 grudnia 2008 r. do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji, w przypadku poszczególnych działek jest następująca: 281/1 – 9.439,50 zł, 281/2 – 2752,32 zł, 281/3 – 7.036,95 zł, 281/4 – 4710,99 zł. Z uwagi na współwłasność działki (...) każdemu z powodów należy się wynagrodzenie w wysokości tj. 1.376,16 zł (1/2 z 2.752,32 zł). Mając na uwadze tak ustalone kwoty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości ustalone przez biegłego, V. Z. należy się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości w wysokości 26.433,34 zł (8.580,73 zł + 9.439,50 zł + 7.036,95 zł + 1.376,16 zł), a C. L. – 14.667,88 zł (8.580,73 zł + 4710,99 zł + 1.376,16 zł).

W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił.

O kosztach postępowania przed sądem pierwszej instancji orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., przy zastosowaniu zasady ich stosunkowego rozdzielenia proporcjonalnie do zakresu uwzględnionego powództwa w związku z art.13 ust 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) i 98 § 1 k.p.c.

Z tych względów, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. należało zmienić zaskarżone rozstrzygnięcie i orzec jak w punkcie I wyroku. W pozostałym zakresie apelację jako pozbawioną podstaw w części wykraczającej ponad tę zmianę – na gruncie art. 385 k.p.c. oddalić.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., wzajemnie je znosząc pomiędzy stronami, bowiem zarzuty podniesione w apelacji nie dały podstaw do uwzględnienia wniosków apelacyjnych w całości, jednak apelacja zasługiwała na uwzględnienie w zakresie wysokości zasądzonego roszczenia i to spowodowało konieczność zreformowania zaskarżonego wyroku. Zgodnie z powyższym założeniem, poniesionymi w toku tego procesu wydatkami związanymi z opinią biegłego zostały obciążone obie strony w częściach równych, na podstawie art. 113 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych .

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powódce Sąd orzekł na podstawie § 6 pkt. 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ).