Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Sieradzu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 stycznia 2017 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym

Przewodniczący: SSO Barbara Bojakowska

Sędziowie SO Elżbieta Zalewska – Statuch

SO Joanna Składowska

Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Krysiak

po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 roku w Z.

na rozprawie

sprawy z powództwa O. W. (1)

przeciwko N. O.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanej

od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli

z dnia 15 września 2016 roku, sygn. akt I C 631/16

I.  zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że powództwo oddala;

II.  z urzędu prostuje oznaczenie sygnatury akt sprawy Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli zawarte w wyroku z dnia 15 września 2016 roku
w ten sposób, że zamiast numeru „I C 631/16 upr” nakazuje wpisać
„I C (...)”.

Sygn. akt I Ca 505/16

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 września 2016 roku Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli zasądził od pozwanej N. O. na rzecz O. W. (1) 2 650 zł z ustawowymi odsetkami od 24 września 2015 roku do dnia zapłaty, oddalając dalej idące powództwo oraz obciążył pozwaną kosztami procesu w wysokości 1 317 zł.

Rozstrzygnięcie Sądu zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności:

W dniu 26 listopada 2013r. N. O. została powołana na stanowisko wiceprzewodniczącej Rady (...) Powiatu (...) - terenowej struktury (...) Związków Zawodowych z siedzibą w U.. Powiatowa struktura (...), w przeciwieństwie do struktur szczebla krajowego oraz wojewódzkiego nie posiada osobowości prawnej. Do zadań wojewódzkich i powiatowych struktur terytorialnych (...) należy opiniowanie założeń i projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie (...) wobec zakładowych (międzyzakładowych) organizacji związkowych działających na terenie objętym zakresem działania struktury terytorialnej oraz wobec właściwych terenowo organów państwowych, organów samorządowych, pracodawców i odpowiednich organów ich organizacji, a także odpowiednich organów i jednostek organizacyjnych organizacji politycznych, społecznych i zawodowych. Do zaciągania zobowiązań w imieniu osoby prawnej - wojewódzkiej struktury terytorialnej (...) w ramach której funkcjonuje struktura powiatowa, wymagane jest łączne działanie co najmniej dwóch osób, w tym przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego rady wojewódzkiej (...) oraz ewentualnie innej osoby upoważnionej do tego przez prezydium rady wojewódzkiej (...)

W roku 2014r. przewodnicząca Rady (...) Województwa (...) - O. O. za pośrednictwem struktur powiatowych zaczęła rozpowszechniać informacje
o możliwości organizowania dla członków związku i ich rodzin tanich wycieczek zagranicznych. Na terenie L. informacje dotyczące cen, przybliżonych terminów oraz kierunków podróży, przekazywała N. O. jako wiceprzewodnicząca Rady (...) Powiatu (...). Ona także, obok działalności informacyjnej zajęła się przyjmowaniem od osób zainteresowanych wpłat na poszczególne zaplanowane imprezy, tworzeniem list osób zainteresowanych oraz przekazywaniem otrzymanych środków na rzecz Rady (...) Województwa (...) - O. O.. W ten sposób w 2014r. zostały zorganizowane i odbyły się wycieczki do T. oraz krajów Beneluxu. Z biegiem czasu pozwana powzięła od O. O. informację o tym, że faktycznym organizatorem wyjazdów jest O. I. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...) a wszelkie wpłaty mają być przekazywane bezpośrednio na rachunki bankowe podmiotów wskazywanych telefonicznie przez w/w osobę. N. O. nigdy nie została umocowana do działania w jej imieniu.

W dniu 15 lipca 2015r. C. U. - członek (...), zatrudniona
w Elektrociepłowni (...) na stanowisku specjalisty ds. p. poż przekazała swojemu koledze O. W. (2) informację o możliwości wzięcia udziału w tygodniowej wycieczce na Maltę organizowanej w atrakcyjnej cenie (400zł od osoby) pod patronatem (...). Powód wyraził zainteresowanie propozycją i wspólnie z C. U. udał się do powiatowej siedziby (...) w L., gdzie został przyjęty przez N. O..

Pozwana potwierdziła informację C. U., zaznaczając, że ona sama działając w imieniu związku jest jedynie pośrednikiem a faktycznym organizatorem imprezy pozostaje ktoś inny. Oświadczyła również, że konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to,
że na otrzymane pieniądze nie będzie mogła wydać pokwitowania tym nie mniej powód zostanie wpisany na listę uczestników. Dokładana data wyjazdu oraz szczegółowe warunki pobytu nie były jeszcze znane tym nie mniej ostatecznie O. W. działając w przekonaniu, że współorganizowanie wyjazdu przez (...) gwarantuje rzetelność i uczciwość całego przedsięwzięcia wpłacił do rąk N. O. kwotę 3.600 zł za siebie oraz osiem innych osób, tj. łącznie dziewięć miejsc, bez wskazania imion, nazwisk oraz jakichkolwiek danych personalnych w/w osób.

W dniu 15 lipca 2015r. N. O. wpłaciła kwotę 4.975,12 zł na rachunek firmy (...) H. L. H. wskazany telefonicznie przez O. I. należący do jej wierzyciela. W tytule przelewu wpisała (...).

W drugiej połowie sierpnia 2015r powód otrzymał informację, że wycieczka na Maltę nie dojdzie do skutku. W reakcji na powyższe zażądał od pozwanej zwrotu wpłaconych pieniędzy. W dniu 10 września 2015r N. O. oddała mu kwotę 450 zł
a w dniu 1 października - 500 zł.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za usprawiedliwione treścią art. 415 kc.

Sąd wskazał, że przyjęcie przez pozwaną od powoda kwoty 3.600 zł na poczet wycieczki na Maltę było działaniem bezprawnym, bo godzącym w podstawową zasadę współżycia społecznego nakazującą, powstrzymywania się od działań prowadzących do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez inne osoby. Pozwana pobierając wpłatę od O. W. nie była upoważniona do zaciągania zobowiązań w imieniu (...). Nie była także umocowana do działania w imieniu M. I.. Dokonywane przez nią czynności nie mogły zatem skutkować powstaniem zobowiązania pomiędzy powodem a którymkolwiek z w/w podmiotów. Co więcej, jako osoba funkcyjna w związku zawodowym mogła i powinna przy dołożeniu należytej staranności ustalić, że (...) jako osoba prawna nie jest organizatorem lub współorganizatorem wycieczki na Maltę, a także nie zapewnia dofinansowania które czyniło z całego przedsięwzięcia atrakcyjne finansowo dla jego potencjalnych beneficjentów. Dokonanie tych ustaleń i przekazanie ich powodowi było obowiązkiem pozwanej jako osoby funkcyjnej w (...), która przyjmując wpłatę powoływała się na działanie w jego imieniu. Przekonanie powoda co do tego, że wyjazd jest organizowany pod patronatem (...) było kluczowe w podjęciu decyzji o powierzeniu pozwanej, jako przedstawicielce związku kwoty 3600 zł. Okoliczność ta wraz z informacją o rzekomym dofinansowaniu wycieczki, uwiarygodniła w oczach powoda podejrzenie niską cenę, tj. 400 zł od osoby. W ocenie Sądu oczywistym jest, że powód znając rzeczywisty stan rzeczy nie zdecydowałby się wydatkować ze swojego majątku kwoty 3.600 zł i powierzyć jej bez jakichkolwiek pokwitowań pozwanej. N. O. w wyniku niedbalstwa co do powinności posiadania rzetelnej wiedzy w kwestii rzeczywistego udziału (...) w organizacji wycieczki na Maltę i przekazania jej powodowi przed pobraniem pieniędzy, doprowadziła go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Z uwagi na brak właściwego umocowania - okoliczności O. W. nieznanej, działania pozwanej nie mogły doprowadzić do powstania stosunków obligacyjnych pomiędzy powodem a (...) lub (...) I..

W konsekwencji powód nie dysponuje aktualnie w stosunku do w/w podmiotów podstawą kontraktową do dochodzenia zwrotu wpłaconej kwoty.

Z drugiej strony brak dowodów na to, że pozwana otrzymaną od powoda kwotę komukolwiek przekazała. Przy czym okoliczność ta nie ma większego znaczenia skoro
O. W. takiego przekazania (przelewu) pozwanej nie zlecał.

Podsumowując Sąd wskazał, w wyniku działania pozwanej po stronie powoda powstała szkoda w postaci niekorzystnego rozporządzenia przez niego mieniem w kwocie 3600 zł. Szkoda ta została naprawiona jedynie częściowo, tj. do kwoty 2.650 zł.

Z tych względów Sąd zasądził w/w kwotę orzekając jak w pkt 1 wyroku.

. Na podstawie art. 481 § 1 k.c. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda, ustawowe odsetki od należności głównej liczone od dnia 24 września 2015r. do dnia zapłaty. Zdaniem Sądu, pozwana od dnia 16 września 2015r (k.8) wiedziała o roszczeniach kierowanych wobec niej przez powoda, który na dzień 23 września 2015r wyznaczył termin zwrotu pieniędzy. Dlatego też, co najmniej od 24 września 2015r pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.

Z tych względów w pozostałym zakresie Sąd powództwo o odsetki oddalił orzekając jak w pkt 1 i 2 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 98 k.p.c

Pozwana nie zgodziła się z wyrokiem zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa w całości.

Skarżąca zarzuciła Sądowi:

1/ naruszenie art. 415 kc poprzez przyjęcie, że wpłata przez powoda do rak pozwanej kwoty 3 600 zł była działaniem bezprawnym, bo godzącym w podstawową zasadę współżycia społecznego, nakazująca powstrzymywanie się od działań prowadzących do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez inne osoby, w sytuacji gdy pozwana w dobrej wierze działała jako pośrednik (...) Województwa (...), przekazując informację
o wycieczce na Maltę organizowana przez Niepubliczną Placówkę Oświatową (...) O. I. z siedzibą w U., wykonując te czynności jako wiceprzewodnicząca Rady (...) Powiatu (...) przy pełnej wiedzy
i świadomości powoda co do charakteru tej wpłaty i braku przekonujących ustaleń co do bezprawnego charakteru pośrednika, który wyrządził szkodę, co eliminuje w ogóle możliwość rozważania odpowiedzialności pozwanej na gruncie art. 415 kc;

2/ sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy poprzez:

- dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, ponieważ z pominięciem pisemnego dowodu z oświadczenia pozwanej z dnia 06.09.2016 roku, złożonego na rozprawie o odbytych w kwietniu i maju 2015 roku wycieczkach w równie niskich cenach,
co dawało pozwanej przekonanie o zgodnym z prawem działaniu (...) i O. I.
w zakresie organizowania tych wyjazdów turystyczno - szkoleniowych ,

- w sposób nasuwający zastrzeżenia, z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania, poprzez przyjęcie, iż pozwana oświadczyła, iż (...) nie było współorganizatorem tego wyjazdu udowadniając tę tezę na podstawie pisma z dnia
1 stycznia 2016 roku , kiedy w dalszej części uzasadnienia Sąd usprawiedliwia pewność powoda do przekazania tych pieniędzy właśnie faktem, że współorganizatorem tej wycieczki jest podmiot publiczny w postaci (...), podczas, gdy linia obrony pozwanej od początku zasadzała się na fakcie usprawiedliwionym w okolicznościach tej sprawy przekonaniu, iż to właśnie (...) jest współorganizatorem tych tanich wycieczek, a nie pozwana jako prywatna osoba .

Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanej okazała się uzasadniona i doprowadziła do zmiany zaskarżonego orzeczenia zgodnie z wnioskami skarżącej.

Sąd Okręgowy prawidłowo rozważał zasadność żądań powoda w świetle przepisów
o odpowiedzialności kontraktowej i słusznie też uznał, że nie ma podstaw aby przypisać pozwanej odpowiedzialność na podstawie umowy.

Nie ma jednak racji Sąd pierwszej instancji, że pozwana odpowiada w stosunku do powoda na podstawie art.415 kc.

Przede wszystkim należy wskazać, że do przyjęcia odpowiedzialności deliktowej pozwanej koniecznym było wykazanie bezprawności jej działania, faktu poniesienia szkody przez powoda oraz związku przyczynowego między uszczerbkiem a działaniem podmiotu, który swoim działaniem lub zaniechaniem doprowadził do powstania tego uszczerbku.

Z pewnością powód poniósł uszczerbek finansowy, ponieważ wydatkował kwotę 3 600 zł na opłacenie wycieczki na Maltę, która nie doszła do skutku.

Istotną w tej sprawie okolicznością było więc ustalenie kto jest osobą zobowiązaną do zwrotu tych pieniędzy.

Wydatkowanie pieniędzy było związane z wycieczką, a zatem jej niedojście do skutku powinno skutkować uruchomieniem regulacji związanej z odpowiedzialnością umowną organizatora wycieczki.

W sprawie brak jest dowodów, że przymiot organizatora wycieczki można byłoby przypisać pozwanej jako osobie fizycznej. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie O. I., prowadzącej działalność gospodarczą pod (...), potwierdzającej jej zobowiązanie się do zorganizowania wyjazdu na Maltę w 2016 roku oraz przyjęcie przez nią od pozwanej wpłat na KP sygnowane pieczątka jej placówki oraz wpłat na wskazane przez nią konta bankowe jej wierzycieli, m.in. H. H. - w łącznej wysokości wszystkich wpłat na 98 882,50 zł (k. 15 akt sprawy).

Tymczasem powód nie dochodzi zwrotu pieniędzy od O. I., lecz od pozwanej jako osoby, do rąk której przekazał pieniądze na poczet kosztów wyjazdu.

Celem wręczenia pieniędzy było jednak ich przekazanie organizatorowi wyjazdu. Pozwana wykonując czynność faktyczną polegającą na przekazaniu w imieniu powoda pieniędzy organizatorowi wyjazdu zrealizowała jego wolę.

Brak jest w sprawie natomiast dowodu, że pieniądze nie zostały przekazane,
co uzasadniałoby przyjęcie, że pozwana wzbogaciła się kosztem majątku powoda.

Wniosek Sądu o niepowstaniu zobowiązania obligacyjnego pomiędzy powodem
a O. I. z uwagi na brak właściwego umocowania pozwanej nie zasługuje na akceptację, ponieważ na skutek działania powoda uznanego przez O. I. potwierdzająca przyjęcie pieniędzy taki skutek nastąpił. Dowodowo powód dysponuje dokumentem potwierdzającym wpłatę (k. 10 akt) dokonaną pozwanej w celu dalszego przekazania pieniędzy a O. I. potwierdziła przyjęcie przez nią od pozwanej wpłat na KP sygnowane pieczątka jej placówki oraz wpłat na wskazane przez nią konta bankowe jej wierzycieli, m.in. H. H. - w łącznej wysokości wszystkich wpłat na 98 882,50 zł z przeznaczeniem na zorganizowanie przez nią wycieczki na Maltę.

W sprawie nie zostało również wykazane, iż powód zwracał się do O. I.
o zwrot przekazanych jej przez pozwaną pieniędzy, ani nie zostało podniesione, że odmówiła ona ich zwrotu, gdyż zaprzecza ich otrzymaniu.

Powód uchylił się także od wskazania w oparciu o treść art. 6 kc w związku z art. 232 kpc na skutek jakich działań lub zaniechań pozwanej, poniósł szkodę.

Jeżeli działaniem pozwanej miałoby być przekazanie pieniędzy O. I.
to w tym zakresie realizowała ona faktyczne polecenie powoda przekazania pieniędzy celem opłacenia udziału w wyjeździe na Maltę.

Jeżeli zaniechaniem pozwanej miałaby być odmowa zwrotu pieniędzy to nie ciążył na niej taki obowiązek, gdyż brak jest dowodu, iż te pieniądze zatrzymała dla siebie.

Brak jest więc związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanej a szkodą powoda, a tym samym podstaw do kreowania odpowiedzialności deliktowej pozwanej.

Brak jest też podstaw do stwierdzenia zaistnienia odpowiedzialności deliktowej pozwanej z powodu dopuszczenia się przez nią czynu niedozwolonego, stanowiącego samoistne naruszenie ogólne obowiązującego przepisu prawa bądź zasad współżycia

Sąd Rejonowy nie powołał się na żadne dowody, z których mogłoby wynikać,
że pozwana w sposób bezprawny zamierzała pokrzywdzić powoda przy sposobności dokonywania przez niego transakcji związanych z opłaceniem uczestnictwa w wycieczce
a rozważania Sądu Rejonowego dotyczące jej obowiązku powstrzymania się od działań prowadzących do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez powoda mają charakter całkowicie dowolny, gdyż opierają się na założeniu jej obowiązku dbałości o interesy powoda w zakresie znacząco przewyższającym jego własną staranność, a zwłaszcza odpowiedzialności za pobudki którymi kierował się podejmując decyzje o skutkach finansowych.

Sąd Rejonowy wadliwie również ocenił w oparciu o zasady doświadczenia życiowego jakoby sam fakt pełnienia przez pozwaną funkcji Zastępcy Przewodniczącego Rady w (...) Powiatu (...), a więc struktury terytorialnej, nie mającej osobowości prawnej, nie mającej umocowania do zaciągania zobowiązań, do zadań której należy opiniowanie założeń i projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie (...) m.in. wobec zakładowych organizacji związkowych, pracodawców czy organów samorządowych był wystarczający do uznania działań pozwanej za bezprawne, gdyż Sąd nie wskazał z jakich przepisów lub zasad prawa wynikać miałby taki obowiązek pozwanej podejmowania, ze szczególną starannością działań zmierzających w kierunku ochrony osób trzecich, w tym powoda – zwłaszcza,
że powód pełni funkcję dyrektora do spraw finansowych w Elektrociepłowni w L., a więc z całą pewnością nie należał do osób nieporadnych.

Ponadto z treści zeznań powoda (nagranie z 8 września 2016 roku 00:03:24 do 00:10:42 płyta k.53) wynika, że wcześniej nie znał pozwanej, informację o wycieczce uzyskał od C. U. w której towarzystwie udał się do pozwanej by zamówić wycieczkę
i dokonać jej opłacenia. Powód akceptował również brak pokwitowania wpłaty z powodów wskazywanych przez pozwaną. O wiarygodności wycieczki zapewniała powoda świadek C. U. (nagranie 8 września 2016 roku 01:01:11 do 01:05:57 płyta k.53)

Powód nie powołuje się więc na podejmowanie przez pozwaną działań mających na celu zdezorientowanie go, wykorzystanie jego niewiedzy lub naiwności.

Przedstawiony przez powoda materiał dowodowy nie może zatem stanowić podstawy do wnioskowania, że pozwana swoim zachowaniem przyczyniła się do powstania ryzyka wystąpienia szkody, gdyż tylko takie jej zachowanie mogłoby stanowić naruszenie zakazu stwarzania sytuacji zagrażających jej powstaniem po stronie innych osób i nakazu jej zapobiegania.

Mając zatem na uwadze, że w niniejszym procesie powód nie wykazał takich faktów, z którymi przepisy prawa o odpowiedzialności deliktowej wiązałyby odpowiedzialność pozwanej, za szkodę powoda doznaną w wyniku zatrzymania przez O. I. przekazanych jej pieniędzy - Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił.