IV Pa 24/15 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Sieradzu z 2015-06-25

Sygn. akt IV Pa 24/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2015 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: SSO Sławomir Matusiak (spr.)

Sędziowie: SO Dorota Załęska

SR (del.) Katarzyna Sadzińska

Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 roku w Sieradzu

sprawy z powództwa T. C.

przeciwko Zespołowi Szkół (...) w Z. i Zespołowi Szkół (...) w P.

o ustalenie

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu - Sądu Pracy

z dnia 19.12.2014 roku sygn. akt IV P 109/14

1.  Oddala apelację,

2.  Zasądza od L. C. na rzecz pozwanego Zespołu Szkół (...) w P. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję,

3.  Zasądza od L. C. na rzecz pozwanego Zespołu Szkół (...) w Z. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.

Sygn. akt IV Pa 24/15

UZASADNIENIE

T. C. w pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Wieluniu wystąpił przeciwko Zespołowi Szkół (...) w Z. oraz przeciwko Zespołowi Szkół (...) w P. o ustalenie, iż stosunki pracy z pozwanymi zawarte zostały na czas nieokreślony oraz o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W uzasadnieniu żądania powód podniósł, iż będąc nauczycielem kontraktowym podjął pracę w jednostkach organizacyjnych Gminy P. od 1 września 2012 r., otrzymując kilka umów na czas określony pomimo tego, iż umowa o pracę z nauczycielem kontraktowym winna być zawarta na czas nieokreślony. Powód podał także, iż jest nauczycielem kontraktowym języka angielskiego w trakcie awansu zawodowego, ubiegającym się o stopień nauczyciela mianowanego. Jego plan rozwoju zawodowego zatwierdzony przez dyrektora (...) w Z. wskazuje rozpoczęcie stażu na dzień 1 września 2012 r. i zakończenie na dzień 31 maja 2015 r. Od 1 września 2014 r. godziny powoda przydzielone zostały nowej pracownicy w (...) w Z..

Żaden z pozwanych nie uznał powództwa. Dyrektor pozwanego (...) w Z. w odpowiedzi na pozew podniósł, iż powoda nie łączyła z pozwanym żadna umowa o pracę. Pełnomocnik pozwanego (...) w P. w odpowiedzi na pozew podniósł natomiast, iż powoda łączyła z pozwanym umowa o pracę na czas określony od dnia 31 sierpnia 2012 r. w wymiarze 3/18 etatu w ramach dopełnienia etatu w innej szkole. Zatrudnienie powoda na czas określony wynikało zaś z przyczyn organizacyjnych – braku ilości godzin lekcyjnych w (...) w Z., gdzie powód zatrudniony był na 9/19, następnie na 15/18 etatu i ostatecznie na podstawie umowy z dnia 30 sierpnia 2013 r. w pełnym wymiarze czasu pracy.

Wyrokiem wydanym dniu 19 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w Wieluniu oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego Zespołu Szkół (...) w P. kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Orzeczenie to zapadło w wyniku następujących ustaleń faktycznych:

Powód T. C. zatrudniony został w Zespole Szkół (...) w Z. na podstawie umowy o pracę w wymiarze 9/18 etatu na czas określony od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. jako nauczyciel kontraktowy. W tym samym czasie powód zatrudniony był w wymiarze 3/18 etatu w Zespole Szkół(...) w P. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od dnia 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. W (...) w P. powód uczył języka angielskiego w klasie IV Szkoły Podstawowej. W roku szkolnym 2014/2015 w (...) w P. godziny języka angielskiego przydzielone są pracującym tam od paru lat nauczycielkom, posiadającym wymagane kwalifikacje. Zarządzeniem z dnia 27 września 2012 r. Wójt powierzył powodowi pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu Szkół (...) w Z. na okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. W dniu 1 października 2012 r. Wójt Gminy P. zawarł z powodem aneks do umowy o pracę z Zespołem Szkół (...) w Z., na podstawie którego powód zatrudniony został w (...) w Z. w wymiarze 15/18 etatu i w Publicznym Gimnazjum (...) w P. w wymiarze 3/18 etatu. W dniu 30 sierpnia 2013 r. zawarta została z powodem przez Zespół Szkół (...) w Z. umowa o pracę na czas określony do dnia 31 sierpnia 2014 r. w wymiarze pełnego etatu.

T. C. jest nauczycielem języka angielskiego, stopień nauczyciela kontraktowego otrzymał w dniu 21 lipca 2008 r. Powód ukończył w dniu 14 kwietnia 2014 r. kurs dla oświatowej kadry kierowniczej i uzyskał kwalifikacje z zakresu organizacji i zarządzenia oświatą. W dniu 1 września 2012 r. rozpoczął w (...) w Z. staż zawodowy w celu uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego, którego zakończenie przewidziano na dzień 31 maja 2015 r. Uchwałą Rady Gminy P. z dnia 6 marca 2014 r. z dniem 31 sierpnia 2014 r. rozwiązany został Zespół Szkół (...) w Z. i przekształcona została Szkoła Podstawowa w Z. o strukturze organizacyjnej I-VI w filię Szkoły Podstawowej w Z. o strukturze organizacyjnej klas I-III wchodzącej w skład Zespołu Szkół (...) w Z.. Uczniom klas I-III przekształconej Szkoły zapewniono możliwość kontynuowania nauki w filii w miejscowości Z., a uczniom klas IV-VI możliwość kontynuowania nauki w Szkole Podstawowej w Z.. W (...) w Z. w chwili przekształcenia zatrudniona została nauczycielka języka angielskiego i niemieckiego, która pracowała w placówkach w Z. i Z. przed zatrudnieniem powoda. Uchwałą Rady Gminy P. z dnia 1 sierpnia 2013 r. wprowadzono program naprawczy dla Gminy P., w którym przewidziano zmianę struktury jednostek oświatowych, polegającą na likwidacji trzech zespołów szkół na terenie Gminy P.. Znane były okoliczności, iż zlikwidowany zostanie (...) w Z.. Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. powód zwrócił się do dyrektora Zespołu Szkół (...) w Z. o przyjęcie do pracy na stanowisku nauczyciela języka angielskiego od dnia 1 września 2014 r. W odpowiedzi dyrektor (...) odmówił zatrudnienia powoda. Powód zwrócił się z podaniem o zatrudnienie również do (...) w P.. Z uwagi na zawarty w treści wniosek o zatrudnienie w (...) w Z., dyrekcja pozwanego Zespołu potraktowała pismo jako mylnie skierowane do (...) w P. i nie rozpatrzyła podania. Obecnie powód zatrudniony jest w wymiarze 11/18 etatu poza Gminą P..

Wskazując na powyższe ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy zaznaczył, iż powództwo T. C. wytoczone zostało na podstawie art. 189 k.p.c. który stanowi, iż powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zdaniem Sądu I instancji poza sporem pozostaje występowanie po stronie powoda interesu prawnego w wystąpieniu z niniejszym pozwem o ustalenie, bowiem T. C. zatrudniony jako nauczyciel kontraktowy na podstawie umów o pracę na czas określony miał interes prawny w wyjaśnieniu swojej sytuacji poprzez wytoczenie niniejszego powództwa. Powód prawidłowo wytoczył powództwo w stosunku do (...) w Z., w skład którego, po dokonanym przekształceniu, obecnie wchodzi szkoła filialna w Z.. Sąd Rejonowy przytoczył treść przepisu art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 191), zgodnie z którym stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem ust. 7 stanowiącego, iż w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami, o których mowa w ust. 5, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony. Strony zawarły umowy na czas określony od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r., na podstawie których powód zatrudniony został jako nauczyciel kontraktowy języka angielskiego w (...) w Z. w wymiarze 9/18 etatu i w (...) w P. w wymiarze 3/18 etatu. Na podstawie aneksu do umowy o pracę zawartej z powodem przez Wójta Gminy P. w związku z powierzeniem powodowi pełnienia obowiązków dyrektora (...) w Z., powód zatrudniony został w (...) w Z. ostatecznie w wymiarze 15/18 etatu w roku szkolnym 2012/2013. Kolejna umowa o pracę zawarta została z powodem przez (...) w Z. w pełnym wymiarze czasu pracy, ale również na okres jednego roku szkolnego. W roku 2013/2014 powoda nie łączyła już żadna umowa z (...) w P.. Odwołując się do przyjęcia w Gminie P. do realizacji programu naprawczego uchwałą Rady Gminy z 1 sierpnia 2013 r., który przewidywał likwidację (...) w Z., co ostatecznie nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2014 r., Sąd Rejonowy stwierdził, iż zawarcie z powodem umowy o pracę na czas określony jednego roku szkolnego, zarówno w roku 2012/2013, jak i w roku 2013/2014, uzasadnione były potrzebami organizacyjnymi. Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, iż w roku szkolnym 2012/2013 uchwała Rady Gminy w sprawie likwidacji trzech zespołów szkół jeszcze nie obowiązywała, ale trzeba zauważyć, iż sam Wójt Gminy P. zawierając z powodem aneks do umowy o pracę nie zmienił zatrudnienia powoda na czas nieokreślony. Słusznym jest zatem przyjęcie, iż perspektywa likwidacji Zespołu Szkół w Z. istniała już w dacie zawierania z powodem pierwszej umowy na czas określony, przez co uzadniała zawarcie zatrudnienia powoda na podstawie umowy terminowej. W (...) w P. powód zatruniony był wyłącznie na 3/18 etatu, co stanowiło dopełnienie etatu w (...) w Z. i nie uzasadniało zawarcia umowy na czas nieokreślony. Z tych też względów Sąd Rejonowy wskazał, iż powództwo T. C. podlegało oddaleniu na na podstawie art. 189 k.p.c. w zw. z art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela. Na podstawie art. 98 k.p.c. od powoda zostały zasądzone koszty zastępstwa procesowego na rzecz (...) w P..

Od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w W. wywiódł apelację powód, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając rozstrzygnięciu Sądu I instancji :

- naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienie i nieprzedłożenie powodowi wszystkich dowodów, chociażby w postaci arkuszy organizacyjnych szkół w Z. i Z. oraz nieprzestrzeganie wytycznych dotyczących organizacji pracy szkół i przedszkoli prowadzonych przez Gminę P.,

-

naruszenie art. 233 § 2 k.p.c. poprzez ocenę dowodów z przekroczeniem granic rzetelnej oceny materiału dowodowego,

-

naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez brak wskazania przyczyn, dla których Sąd I instancji dokonał podzielenia mocy dowodowej przyjętych za podstawę faktyczną dowodów oraz brak odniesienia do wszystkich zebranych w sprawie dowodów,

-

naruszenie przepisów art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela ( Dz, U. z 2014 r. poz. 191), poprzez uznanie, iż zawarcie umowy o pracę z powodem T. C. uzasadnione było potrzebami organizacyjnymi, w sytuacji gdy w roku szkolnym 2012/2013 uchwała rady Gminy w P. z dnia 1 sierpnia 2013 roku ( numer: (...)) nie wskazywała szkoły w której pracował powód do likwidacji, a uchwała dotyczyła planu likwidacji trzech - bliżej nieokreślonych szkół, a de facto uchwała ta jeszcze nie obowiązywała. Ponadto likwidacja szkoły nie nastąpiła, a jedynie szkoła została przekształcona, tym samym stosunek pracy z powodem winien być nawiązany na czas nieokreślony. Skarżący wskazał przy tym, iż dopiero decyzja Rady Gminy P. z dnia 6 marca 2014 roku precyzowała, które szkoły będą przekształcone i przyłączone do innych większych zespołów.

Powołując się na podniesione zarzuty pełnomocnik powoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. apelujący zaznaczył, iż oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji w sposób niedający się pogodzić z racjonalną oceną dowodów uwypuklał okoliczności przemawiające na niekorzyść powoda, okoliczności przemawiające zaś na jego korzyść bagatelizował, bądź całkowicie pomijał. W konsekwencji zasadnym jest przyjęcie, iż Sąd meriti dokonał oceny nie swobodnej, lecz dowolnej.

Pełnomocnik powoda podniósł, iż nie zostało w uzasadnieniu orzeczenia racjonalnie wytłumaczone, dlaczego Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, że dowody przemawiają za tym, iż T. C. spełniał przewidziane prawem wymogi do zawarcia z nim umowy o pracę na czas nieokreślony, a takowa umowa nie została zawarta, pomimo spełnienia przez powoda warunków formalnych. Co znamienne, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę arkuszy organizacyjnych szkół z Z. oraz Z., które to arkusze nie zostały przedłożone powodowi, pomimo stosownego wniosku powoda zawartego w piśmie z dnia 31.10.2014 roku; przez to został pominięty fakt, iż na miejsce powoda w Zespole Szkół w Z. od 1 września 2014 roku, zatrudniona została nowa pracownica na umowę o pracę na czas nieokreślony, w obliczu perspektywy likwidacji i rzekomej oszczędności na oświacie w Gminie P.. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, iż Sąd meriti nie wziął pod uwagę faktu przekształcenia placówek w których pracował powód, a skupił się na uchwale rady Gminy w P. z dnia 1 sierpnia 2013 roku, przewidującej likwidację bliżej nieokreślonych trzech zespołów szkół, co ostatecznie nie nastąpiło, albowiem szkoła w której pracował powód została przekształcona uchwałą z dnia 4 grudnia 2013 roku ( (...)). Skarżący podkreślił także, iż w dacie zatrudnienia powoda T. C. uchwała Rady Gminy z dnia 1 sierpnia 2013 roku o likwidacji trzech bliżej nieokreślonych zespołów szkół nie obowiązywała, przez co zatrudnienie powoda winno nastąpić na czas nieokreślony. Zatem uznając, iż zawarcie umowy o pracę z powodem T. C. uzasadnione było potrzebami organizacyjnymi, w sytuacji, gdy w roku szkolnym 2012/2013 uchwała Rady Gminy w P. w sprawie likwidacji trzech zespołów szkół jeszcze nie obowiązywała, a de facto likwidacja szkoły nie nastąpiła, a jedynie nastąpiło przekształcenie, Sąd I instancji naruszył przepisy art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela ( Dz. U. z 2014 r. poz. 191), gdyż w takim stanie rzeczy stosunek pracy z powodem winien być nawiązany na czas nieokreślony.

Pełnomocnik powoda podkreślił, iż co do zasady z nauczycielem kontraktowym stosunek pracy jest zawierany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony a tylko wyjątkowo, w przypadku zaistnienia potrzeb wynikających z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, umowa na czas określony może być zawarta z nauczycielem kontraktowym (art. 10 ust. 7 KN), a w niniejszej sprawie takowy wyjątek nie występuje. W sytuacji, jeżeli nauczyciel kontraktowy zostanie zatrudniony na czas określony pomimo niewystępowania przesłanek określonych w art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, to zawarcie w takich warunkach postanowienia dotyczącego czasu trwania umowy na czas określony, jako sprzeczne z regulacjami Karty Nauczyciela w świetle postanowień art. 18 § 2 k.p., jest ex lege nieważne, a sama umowa staje się umową na czas nieokreślony. Stanowisko takie, pod rządami poprzednio obowiązujących wersji Karty Nauczyciela, wielokrotnie prezentował w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy. Poglądy te zachowują aktualność również w obecnym stanie prawnym, co potwierdza chociażby wyrok SN z dnia 15 września 2006 r., I PK 62/06, w którym stwierdzono, że wyjątek dopuszczający zatrudnienie nauczyciela mianowanego na podstawie umowy o pracę na czas określony został uregulowany w art. 10 ust. 7 KN, który to przepis jako regulujący wyjątek od zasady należy wykładać ściśle. Skarżący podkreślił, iż zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, w sytuacji zawierania kolejno po sobie następujących umów terminowych, kiedy już pierwsza umowa zawarta na czas określony jest sprzeczna z przepisami wynikającymi z Karty Nauczyciela, a mianowicie z art. 10 ust. 4, oznacza to zawarcie umowy na czas nieokreślony. Skarżący zaznaczył także, iż powoda T. C. łączyła swoista umowa zawarta dnia 4 września 2012 roku z Dyrektorem Zespołu Szkół (...) w Z., z której to umowy wynikało, iż powód dnia 1 września 2012 roku rozpoczyna staż na nauczyciela mianowanego, a termin zakończenia stażu to 31 maja 2015 roku. Okoliczność ta stanowi również potwierdzenie zasadności zarzutów apelacji.

Pełnomocnik pozwanego Zespół Szkół (...) w P. w odpowiedzi na apelację powoda wniósł o jej oddalenie co do pozwanego Zespołu Szkół (...) w P. (...) oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Pełnomocnik pozwanego Zespół Szkół (...) w P. zaznaczył, iż apelacja powoda, mając na względzie treść zarzutów i argumentację podniesioną w jej uzasadnieniu, w zasadzie odnosi się do roszczeń skierowanych wobec drugiego pozwanego, jakim jest Zespół Szkół (...) w Z.. Ustosunkowując się do apelacji pełnomocnik pozwanego Zespół Szkół (...) w P. wskazał na trafność rozstrzygnięcia Sądu I instancji w stosunku do tego pozwanego, opartego na ustaleniu, iż łącząca powoda z pozwanym umowa o pracę na czas określony z dnia 31.08.2012r. to jest w wymiarze 3/18 etatu, zawarta została w ramach dopełnienia godzin w innej placówce, tj. (...) w Z., w której powód zatrudniony był w wymiarze 9/18. W świetle art. 10 ust. 7 ustawy Karta Nauczyciela zawarcie takiej umowy było dopuszczalne. Wskazuje na to sekwencja zawierania przez powoda kolejnych umów, stosownie do której powód najpierw zawarł umowę z (...) w Z. w wymiarze 9/18 godzin. Dopiero w celu dopełnienia etatu powód został skierowany do (...) w P., gdzie w ramach dopełnienia zawarto z nim umowę na czas określony na 3/18 wymiaru godzin, to jest 3 godziny języka angielskiego, co też potwierdzono aneksem do umowy, w którym powód otrzymał 15/18 wymiaru godzin w (...) Z. i 3/18 w (...) w P.. Docelowo powód miał być w pełnym wymiarze godzin 18/18 zatrudniony w (...) w Z., co też nastąpiło w roku szkolnym 2013/2014 na podstawie umowy o pracę z dnia 30.08.2013r. Pełnomocnik pozwanego Zespół Szkół (...) w P. zaakcentował, iż powyższe okoliczności zostały potwierdzone w sposób nie budzący wątpliwości w toku postępowania poprzez zeznania stron i dokumenty złożone do akt sprawy, prawidłowo ocenione przez Sąd I instancji. W tych warunkach rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie dotyczącym roszczenia w stosunku do (...) w P. należy ocenić jako słuszne i zasadne, a przez to apelację skierowaną przeciwko temuż pozwanemu za bezpodstawną.

Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił i zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie o zasadności apelacji, skierowanej przeciwko rozstrzygnięciu oddalającemu powództwo wobec pozwanego ZSS (...) w Z., wymagało uzupełnienia postępowania dowodowego przez Sąd II instancji. Niezależnie od zarzutu naruszenia prawa procesowego, polegającego na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci braku odniesienia się do arkuszy organizacyjnych (...) w Z. i dokonania oceny dowodów z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, dla prawidłowej oceny zasadniczej podstawy wniesionego środka odwoławczego w postaci naruszenia prawa materialnego – art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, koniecznym stało się uzupełnienie materiału dowodowego aby jednoznacznie ustalić, jakie były rzeczywiste przesłanki zawarcia z powodem dwóch umów pracą na czas określony z (...) w Z.. Dopiero ustalenie tego elementu stanu faktycznego pozwalało na ocenę, czy przesłanki, jakimi kierował się pracodawca zawierając z powodem kolejne terminowe umowy o pracę, mieszczą się w zakresie przedmiotowym powołanego przepisu Karty Nauczyciela i czy Sąd Rejonowy udzielając odpowiedzi pozytywnej na tak postawione pytanie dopuścił się naruszenia prawa materialnego. Sąd II instancji jest bowiem zobowiązany do samodzielnego dokonania oceny prawnej dochodzonego żądania i skonfrontowania jej z zaskarżonym orzeczeniem oraz uzasadniającymi go motywami, nie będąc przy tym ograniczony zarzutami apelacji. Sąd odwoławczy zgodnie z art. 382 k.p.c. orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Stąd też istnieje możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego, o ile strony złożą stosowne twierdzenia faktyczne i wnioski dowodowe dopuszczalne w świetle art. 381 k.p.c. Sąd odwoławczy może także na podstawie art. 232 zdanie drugie w związku z art. 391 § 1 k.p.c. dopuścić z urzędu dowód niewskazany przez stronę (tak SN w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2015 r. I PZ 28/14 LEX nr 1650276). Sąd Rejonowy uznał, iż zawarcie z powodem umów o pracę z (...) w Z. zarówno na rok szkolny 2012/2013 jak i 2013/2014 uzasadnione było potrzebami organizacyjnymi, wynikającymi z realizacji programu naprawczego wprowadzonego uchwałą Rady Gminy z 1 sierpnia 2013 r., który przewidywał likwidację (...) w Z., co ostatecznie nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2014 r. Dalej Sąd Rejonowy stwierdził, iż w roku szkolnym 2012/2013 wprawdzie uchwała Rady Gminy w sprawie likwidacji trzech zespołów szkół jeszcze nie obowiązywała, ale należy zauważyć, iż sam Wójt Gminy P. zawierając z powodem aneks do umowy o pracę nie zmienił zatrudnienia powoda na czas nieokreślony, natomiast perspektywa likwidacji Zespołu Szkół w Z. istaniała wobec tego już wcześniej i uzasadniała zatrudnienie powoda na czas określony. Trafnie zauważył w apelacji pełnomocnik powoda, iż to ustalenie Sądu a quo nosi znamiona dowolności. Gdyby nawet przyjąć, iż Wójt Gminy P. zawierając z powodem w dniu 1 października 2012 r. aneks do do umowy o pracę zawartej 31 sierpnia 2012 r. kierował się perspektywą wprowadzenia programu naprawczego, który wprowadzono uchwałą Rady Gminy z d nia 1 sierpnia 2013 r. , to i tak ustalenie to nie daje odpowiedzi na pytanie, jaki był rzeczywisty powód zawarcia z T. C. w dniu 31 sierpnia 2012 r. umowy o pracę na okres jednego roku szkolnego. W imieniu (...) w Z. umowę tę zawierał bowiem nie Wójt Gminy ale Dyrektor Szkoły, a w tej sytuacji trudno byłoby przyjąć domniemanie faktyczne, iż Dyrektor Szkoły miał wówczas na uwadze perspektywę likwidacji kierowanej przez siebie placówki. Jeżeli zaś chodzi o przyczyny, dla których Sąd Rejonowy przyjął, iż umowa o pracę z powodem zawarta 30 sierpnia 2013 r. została zawarta na czas określony, to Sąd a quo oparł się w istocie na domniemaniu faktycznym, iż skoro przed dniem zawarcia umowy o pracę weszła w życie uchwała Rady Gminy z dnia 1 sierpnia 2013 r., to właśnie perspektywa likwidacji podmiotu zatrudniającego nauczyciela warunkowała zawarcie z nim umowy o pracę. Chcąc zatem ustalić, jakie były w rzeczywistości motywy zawarcia z powodem dwóch kolejnych umów o pracę z (...) w Z., Sąd Okręgowy dopuścił z urzędu dowód z przesłuchania w charakterze świadków osób, które z ramienia pracodawcy zawierały z powodem umowy o pracę odpowiednio 31 sierpnia 2012 r. i 30 sierpnia 2013 r. oraz z arkuszy organizacyjnych za te lata szkolne. J. K., pełniąca obowiązki dyrektora (...) w Z. od września 2012 r. do września 2013 r. zeznała, iż zawarła z powodem w dniu 31 sierpnia 2012 r. umowę na czas określony, gdyż była potrzeba zatrudnienia nauczyciela języka angielskiego, przy czym nie było godzin do zapewnienia mu pełnego etatu jak również perspektyw zwiększenia pensum tego przedmiotu w kolejnym roku szkolnym (zeznania J. K. z dnia 29 maja 2015 r. od 00 : 02 :58 do 00 :13 :22 minuty). Zeznania świadka J. K. korespondują w tym zakresie z treścią dokumentów : umową o pracę z dnia 31 sierpnia 2012 r. oraz projektem arkusza organizacyjnego (...) w Z. na rok szkolny 2012/2013. W projekcie arkusza organizacyjnego na rok szkolny 2012/2013 opracowanego 15 maja 2012 r. widnieje vacat w zakresie 9 godzin języka angielskiego. W arkuszu z dnia 28 sierpnia 2012 r. godziny te zostały już przydzielone powodowi T. C. (projekty organizacyjne k. 147). Odnośnie umowy o pracę jaka została zawarta z powodem w dniu 30 sierpnia 2013 r., to reprezentująca wówczas pracodawcę dyrektor S. S. składając zeznania w charakterze świadka potwierdziła, iż zawierając umowę terminową kierowała się znaną jej wówczas perspektywą likwidacji (...) w Z. (zeznania S. S. z 29 maja 2015 r. od 00 :14 :03 do 00 :27 :07 minuty). Uzupełniony w toku postępowania przed Sądem II instancji materiał dowodowy pozwolił zatem na przyjęcie, iż przesłanką zawarcia między (...) w Z. a powodem umowy o pracę na czas określony od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. był brak możliwości zatrudnienia powoda w pełnym wymiarze zajęć, natomiat odnośnie umowy na czas określony od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. - istniejąca już wówczas perspektywa likwidacji (...) w Z.. Wskazanie w apelacji, iż dopiero decyzja Rady Gminy P. z 6 marca 2014 r. precyzowała, które szkoły będą przekształcone i przyłączone do innych, większych zespołów nie oznacza zatem, iż przed tą datą były wątpliwości co do dlaszych losów (...) w Z.. Ówczesna Dyrektor (...) w Z. jednoznacznie stwierdziła, iż w dacie zawierania z powodem umowy o pracę z dnia 30 sierpnia 2013 r. miała pewność co do tego, iż z dniem 31 sieprnia 2014 r. dojdzie do rozwiązania kierowanej przez nią placówki oświatowej, przy czym brak jest jakichkolwiek przesłanek mogących podważyć tę część jej zeznań. W tym stanie faktycznym o zasadności roszczenia powoda wobec (...) w Z. decyduje stwierdzenie, czy każda z tych dwóch okoliczności mieści się w pojęciu potrzeby wynikającej z organizacji nauczania w rozumieniu art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela. W ocenie Sądu Okręgowego zawarcie umowy o pracę z nauczycielem kontraktowym na czas określony zarówno z powodu niemożności przydzielania mu pełnego pensum, jak i ze względu na planowaną likwidację zatrudniającej go jednostki organizacyjnej, jest uwarunkowane zaistnieniem potrzeby wynikającej z organizacji nauczania. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego. I tak w wyroku z dnia 5 września 1997 r. I PKN 226/97 opubl. OSNP 1998/11/328 Sąd Najwyższy przyjął, iż pojęcie "organizacja pracy nauczyciela", której potrzeby mogą uzasadniać zatrudnienie na czas określony (art. 10 ust. 4 Karty Nauczyciela) należy odnieść do zasad funkcjonowania szkoły (liczba klas, rodzaj przedmiotów, liczba godzin lekcyjnych, liczba etatów, czas nauczania poszczególnych przedmiotów, zmianowość pracy szkoły), a nie do wykształcenia czy umiejętności nauczyciela. Tak więc w pojęciu tym będzie się mieścić np. liczba klas, rodzaj przedmiotów, liczba godzin lekcyjnych, liczba etatów, okres nauczania poszczególnych przedmiotów, zmianowość pracy szkoły - nie zaś kwalifikacje zawodowe kandydata do pracy, a w szczególności możliwość doboru nauczyciela o pożądanych właściwościach przy spełnieniu przez niego wymogów formalnych. Podobnie w wyroku z dnia 19 stycznia 1998 r. I PKN 487/07 opubl. OSNP 1999/1/6 Sąd Najwyższy przyjął, iż w przepisie art. 10 ust.4 Karty Nauczyciela chodzi bowiem o organizację nauczania, a nie o organizację szkoły. Dotyczy on więc przykładowo przypadków ograniczonego wymiaru godzin nauczania określonego przedmiotu (w całym roku lub jego części). W jaki sposób należy rozumieć zawarte w art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela sformułowanie „organizacja nauczania” wyłożył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 września 2007 r. I PK 104/07 Lex nr 375721. Sąd Najwyższy wskazał, iż pojęcie to, zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, należy odnosić do zasad funkcjonowania szkoły (liczby klas, rodzaju przedmiotów, liczby godzin lekcyjnych, liczby etatów, czasu nauczania poszczególnych przedmiotów, zmianowości pracy szkoły), a nie do wykształcenia, czy umiejętności nauczyciela, natomiast warunki organizacji nauczania, umożliwiające zawarcie z nauczycielem umowy terminowej odnoszą się przykładowo do ograniczonego wymiaru godzin nauczania określonego przedmiotu. Potrzeby wynikające z organizacji nauczania (uzasadniające zatrudnienie nauczyciela na czas określony) mogą być także spowodowane szczególnym charakterem prowadzonej działalności przez szkołę, w której występuje niepewność co do czasu prowadzenia określonej działalności. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż w datach zawarcia z powodem umów o pracę na czas określony w dniach 31 sierpnia 2012 r. i 30 sierpnia 2013 r. istniały potrzeby wynikające z organizacji nauczania (...) w Z. w rozumieniu art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela. Powołany w apelacji argument pełnomocnika powoda, iż „likwidacja szkoły (tj. (...) w Z.) nie nastąpiła, a jedynie szkoła została przekształcona a tym samym stosunek pracy winien być nawiązany na czas nieokreślony” odnosi się jedynie do uznania (co potwierdził Sąd I instancji) legitymacji biernej pozwanego (...) w Z., pozostaje natomiast bez wpływu na ocenę przesłanek zawarcia terminowej umowy o pracę w aspekcie dyspozycji art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela.

Analizując apelację powoda, która skierowana była przeciwko całości rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, w tym oddalającego roszczenie skierowane przeciwko (...) w P., należy podzielić zapatrywanie tegoż pozwanego wyrażone w odpowiedzi na pozew, iż apelacja powoda, mając na względzie treść zarzutów i argumentację podniesioną w jej uzasadnieniu, w zasadzie odnosi się do roszczeń skierowanych wobec drugiego pozwanego - Zespół Szkół (...) w Z.. W tym aspekcie Sąd Okręgowy ograniczy się do stwierdzenia, iż ustalenia Sądu I instancji, w zakresie obejmującym przyczyny dla jakich pozwany (...) w P. zawarł z powodem umowę na czas określony oraz wyprowadzone na ich podstawie wnioski Sąd II instancji w pełni podziela i przyjmuje za własne. Sprawia to, że nie zachodzi potrzeba powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych oraz dokonanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku interpretacji przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie przeciwko (...) w P. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r., II UKN 61/97 – OSNAP 1998, nr 3, poz. 104 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1999 r., I PKN 21/98 – OSNAP 2000, nr 4, poz. 143).

Pełnomocnik powoda przedstawił w apelacji jako przejaw naruszenia przez Sąd I instancji art. 233 § 1 k.p.c. także błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie wytycznych dotyczących organizacji pracy szkół i przedszkoli prowadzonych przez Gminę P., jak też pominięcie okoliczności związanych z zawarciem przez powoda z Dyrektorem (...) w Z. umowy rozpoczęcia stażu nauczyciela mianowanego, który miał trwać do 31 maja 2015 r.

W tym miejscu należy przypomnieć, iż Sąd może orzekać jedynie o roszczeniach, które wynikają z faktów przytoczonych przez powoda a podstawą orzeczenia nie mogą być okoliczności faktyczne, których powód nie objął swymi twierdzeniami (art. 321 § 1 k.p.c.). Związanie sądu granicami żądania obejmuje nie tylko rodzaj dochodzonego świadczenia, ale także elementy motywacyjne uzasadniające żądanie. Jeżeli powód oparł roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy na czas określony na założeniu, iż pracodawcy zawierając z nim terminowe umowy o pracę naruszyli dyspozycję art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, gdyż nie zachodziła w żadnym przypadku potrzeba wynikająca z potrzeby nauczania, to nie może powoływać się na okoliczności, które w istocie uzasadniałyby ewentualne żądanie nawiązania umowy o pracę. Jeżeli powodowi odmówiono zawarcia umowy o pracę, mimo iż taka umowa winna zostać zawarta zgodnie ze wskazanymi w apelacji wytycznymi, to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na uznanie, czy umowa o pracę, która już ekspirowała, została zawarta zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela; podobnie rzecz się ma z niezawarciem umowy o pracę, mimo rozpoczęcia stażu nauczyciela. W konsekwencji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszanie przez Sąd meriti art. 233 § 1 k.p.c. w sytuacji, jeżeli zarzut taki w istocie dotyczy faktów, nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną. Na podstawie art. 98 k.p.c. orzeczono o kosztach procesu za II instancję, obejmujących wynagrodzenia pełnomocników każdego z pozwanych, ustalone stosownie do § 12 ust.1 pkt 1 w zw. z § 11 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t. ze zm.).

Dodano:  ,  Opublikował(a):  Magdalena Klimczak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Sieradzu
Osoba, która wytworzyła informację:  Sławomir Matusiak,  Dorota Załęska ,  Katarzyna Sadzińska
Data wytworzenia informacji: